تحلیل گادامری دیالوگ و کارکرد روایی آن در تطبیق رسالة الغفران ابوالعلاء معری و «طلب آمرزش» صادق هدایت
دوره 3، شماره 1، شهریور 1402، صفحه 77-94
https://doi.org/10.22077/islah.2023.5978.1208
نرجس توحیدی فر، مجید صالح بک
چکیده ادبیات تطبیقی را میتوان محفلی برای دیالوگ میان الگوهای اندیشگانی ملل گوناگون دانست؛ پس بررسی شکلهای متنوع آن در این حوزه بسیار حائز اهمیت است. از حیث روایی، دیالوگ یکی از ابزارهای کانونیسازی متن از درون است که نویسنده آن را برای عینیتبخشیدن به رویدادهای روایت، نزدیکی بیشتر به خواننده، خالیکردن فضایی برای مشارکت خواننده و نیز بهاشتراکگذاشتن باورهای درونی و بیرونی به کار میگیرد. پژوهش حاضر در پی آن است که با نوعی رویکرد ادبیات تطبیقی، از طریق بررسی دیالوگهای دو اثر رسالة الغفرانِ ابوالعلاء معری و «طلب آمرزش» صادق هدایت، به تطبیق شکلی دیالوگهای دو اثر براساس الگوی گادامری بپردازد و نیز کارکرد بهرهگیری از این شکل روایی را توسط دو نویسنده مقایسه کند. از آنجاکه گادامر به اهمیت دیالوگ در ارتباطات اجتماعی توجه بسیار دارد، این پژوهش میتواند در جهت خوانش جامعهشناسانۀ دو اثر یادشده مفید باشد؛ پس تحلیل او از دیالوگ مبنای کار پژوهش حاضر است. نتیجهای که این پژوهش در پایان به آن میرسد این است که بهکارگیری دیالوگ در دو اثر، کارکردهای مشترکی دارد؛ ازجمله بازگشت به گذشته، شخصیتپردازی، گفتن به جای نشاندادن، بیان اعترافها و اصلاح تفکر اشتباه دربارۀ مردگان. همچنین «گشودگی» بهعنوان شرط اساسی دیالوگ گادامری در دیالوگهای هر دو اثر دیده میشود.
