A Comparative Analysis of Tawfiq al-Hakim's Shahrzad and Tahmineh Millani's Shahrzad (the Woman of One Thousand and One Nights) based on Eric Fromm's Theory of Personality

Document Type : Original Article

Authors

1 M.A. in Persian Language & Literature, Dept. of Persian Language & Literature,Vali-e-Asr University of Rafsanjan, Iran

2 Assistant Professor of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Birjand, Birjand, Iran

Abstract

One Thousand and One Nights is of great significance among many different nations in a way that many works in various genres have been inspired by it.  Each of these works has artistically recreated the structure and content of the original story based on the author's views towards life and psychosocial needs. The present paper is a descriptive analytical research and offers a comparative study of the play Shahrzad by Tawfiq al-Hakim (1898-1987) and the screenplay Shahrzad (the Woman of One Thousand and One Nights) by Tahmineh Milani (1960-) based on Erich Fromm's (1900-1980) theory of personality. The findings indicate that according to Fromm's theory of character, character orientations in both works are mostly of Receptive type, even though Shahrzad has both Receptive and Marketing orientations, the Receptive orientation dominates the Marketing one. Tawfiq al-Hakim's play has a philosophical and ontological viewpoint and searches for the discovery of truth by combining pure wisdom and insight (heart) and, in this respect, is different from Milani's narrative. However, both these works have similarities in their subject matters, themes and their central characters. The king's journey is fundamentally different in these works, in a way that Shahriar's journey in Tawfiq al-Hakim's play is philosophical -mystical in nature, while in Milani's screenplay it is a literal, ordinary trip.

Keywords


آلپورت، گوردن دبلیو؛ چونز، ادوارد ای. (1371). روان‌‌شناسی اجتماعی از آغاز تا کنون. ترجمه‌ محمدتقی منشی طوسی، مشهد: آستان قدس رضوی.
ابهری، مهری و دیگران. (1369). «پای صحبت اولی‌‌ها». ﺳﻮﺭﻩ‌ ﺍﻧﺪﯾﺸﻪ، ﺩﻭﺭﻩ‌‌ ﺍﻭﻝ، ﺷﻤﺎﺭﻩ‌‌ 17 ﻭ 18 (ﻣﺮﺩﺍﺩ ﻭ ﺷﻬﺮﯾﻮﺭ)، 92ـ 102.
بوغازی، مصطفی. (1994). حکایات شهریار ضمن مجموعه أحلام الفجر الکاذب. الجزائر: دارالفارابی للنشر.
بهادری، حسن. (1390). «تحلیل ساختاری نمایشنامه‌ شهرزاد توفیق الحکیم». پایان‌‌نامه‌ کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم سبزوار، دانشکده‌ الهیات و معارف اسلامی.
پایدار، سهیلا. (1395). «بررسی روان‌‌شناسی شخصیت در آثار بزرگ علوی بر اساس نظریه‌ اریک فروم». پایان‌‌نامه‌ کارشناسی ارشد، دانشگاه ولیعصر (عج) رفسنجان، دانشکده‌ ادبیات و علوم انسانی.
پروین، لارنس ای. (1376). روان‌‌شناسی شخصیت. ترجمه‌ محمدجعفر جوادی و دیگران، تهران: مؤسسه‌‌‌ خدمات فرهنگی رسا.
الحکیم، توفیق. (1389). شهرزاد. ترجمه‌ عبدالمحمد آیتی، تهران، پژواک کیوان.
حمدی، محمدعصمت. (1966). الکاتب‌‌العربی و الأسطوره. القاهره: المجلس‌‌الأعلی لرعایه الفنون والأدب والعلوم‌‌الإجتماعیه.
راودراد، اعظم. (1381). «سینمای سیاسی ایران و زنان کارگردان». علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، شماره‌ 19، 67ـ 75.
رضاپور، پویان؛ انوشیروانی، علیرضا. (1399). «مطالعه‌ تطبیقی اقتباس‌‌های سینمایی مرگ یک فروشنده اثر آرتور میلر». ادبیات تطبیقی، سال دوازدهم، شماره‌ بیست‌‌وسوم، 209ـ 225.
رماک، هنری (1391). «تعریف و عملکرد ادبیات تطبیقی». ترجمه‌ فرزانه علوی‌‌زاده، ویژه‌نامۀ ادبیات تطبیقی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دوره‌ سوم، شماره‌ 2 (پاییز و زمستان)، 54ـ 55.
سلیمی، علی؛ قبادی، مصیب. (1392). «دو خوانش متفاوت از افسانه‌ شهرزاد در نمایشنامه‌‌هایی از توفیق حکیم و علی احمد باکثیر». ادبیات تطبیقی، شماره‌ 9 (پاییز و زمستان)، 75ـ 94.
سویلم، احمد. (2016). استلهامات ألف لیله ولیله فی الشرق والغرب. القاهره: الهیئه المصریه العامه لقصور الثقافه.
شولتس، دوان. (1379). روان‌شناسی کمال. ترجمه‌ گیتی خوشدل، تهران، پیکان.
عمیره، ماجده. (2015). شهرزاد بین الأسطوره والنقد. عمان، مرکز الکتاب الأکادیمی.
فروم، اریک. (1370). انسان برای خویشتن. ترجمه‌ اکبر تبریزی، تهران، بهجت.
فیدوح، یاسمین. (2009). اشکالیات الترجمه فی‌‌الأدب المقارن. دمشق، دار صفحات للنشر والتوزیع.
فیروزآذر، السا. (1396). «تحلیل روان‌‌کاوانه‌ روایت شهرزاد در افسانه‌‌های هزار و یک شب با رویکرد روش‌‌های درمانی فروید». پایان‌‌نامه‌ کارشناسی ارشد، دانشگاه سوره، دانشکده‌ نمایش.
فیست، جِس؛ فیست، گریگوری جی. (1390). نظریه‌های شخصیت. ترجمه‌ یحیی سیدمحمدی، تهران، روان.
مزلو، آبراهام. (1375). انگیزش و شخصیت. ترجمه‌ احمد رضوانی، مشهد، آستان قدس رضوی.
مصباح، علی؛ محیطی اردکان، محمدعلی. (1390). «بررسی مبانی انسان‌‌شناختی دیدگاه‌‌های اریک فروم». معرفت فلسفی، سال هشتم، شماره‌‌‌ 3، 195ـ 226.
میلانی، تهمینه. (1394). شهرزاد (زن هزارویک شب). تهران، کتا‌‌‌‌ب‌‌سرا.
نارویی‌‌پور، سکینه. (1395). «بررسی و مقایسه‌ شگردهای فراخوانی شخصیت شهرزاد در ادبیات داستانی معاصر عربی (با تکیه بر آثار طه حسین، توفیق حکیم، نجیب محفوظ و علی احمدباکثیر)». پایان‌‌نامه‌ کارشناسی ارشد، دانشگاه کاشان، دانشکده‌ ادبیات و زبان‌‌های خارجی.
ولک، رنه. (1391). «نام و ماهیت ادبیات تطبیقی». ترجمه‌ سعید رفیعی‌‌خضری، ویژه‌نامۀ ادبیات تطبیقی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، دوره‌ سوم، شماره‌ 2، (پاییز و زمستان)، 14ـ 53.                
یزدانی، حسین. (1387). «نقد و بررسی نمایشنامه‌ شهرزاد توفیق الحکیم از جنبه‌ نمادگرایی جدید». پایان‌‌نامه‌ کارشناسی ارشد، دانشگاه کردستان، دانشکده‌ ادبیات و علوم انسانی.