نسبت تصاویر ازلی با نمادهای صوری در نقاشی بداهه‌پردازانه نمونۀ موردی: نقاشی‌هایِ منوّر رمضانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای پژوهش هنر، گروه هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم‌ و تحقیقات، تهران، ایران

2 استاد زبان و ادبیات فرانسه، گروه زبان و ادبیات فرانسه، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

ساختارهای تخیلات انسان با صُور و نمادهای ابتدایی درگیر هستند و این تصاویر خودجوش اولیه هستند که جریان نمادها را به اندیشه و هنر تبدیل می‌کنند. این مطالعه به منشأ این تصاویر در ساختارهای تخیل می‌پردازد. به نظر می‌رسد صُورِ نوعی، از افسانه‌های قدیمی و اسطوره‌های کُهن به تخیلات انسان شکل می‌دهند. این اشکال در قالب «منظومۀ شبانۀ تخیلات»، توسط ژیلبر دوران نظام یافته‌اند. دوران، ساختار تخیل انسان را نظامی پویا در نظر می‌گیرد که قادر است به کمکِ نمادها، تصاویر ازلی را نشان دهد. این نظام ارتباط انسان را با فرهنگ‌ روشن می‌کند. به نظر می‌رسد تابلوهای منوّر رمضانی، صورت‌هایی از تخیلاتی هستند که ریشه در روایت‌های مذهبی و افسانه‌های عامیانه و شفاهی دارند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد به رغم آنکه نقاشی‌ها می‌کوشند تصاویری فرهنگی باشند، پیوندی عمیق و نمادین را با صُور ازلی آشکار می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ابراهیمی، آمنه (1398). شهر پریان: دنیای آرمانی زنان در تاریخ داستان‌‌سرایی ایرانیان. تهران: گل‌آذین.
اسماعیل‌پور مطلق، ابوالقاسم (1398). اسطوره، ادبیات و هنر. تهران: چشمه.
باشلار، گاستون (1399). شعلۀ شمع. ترجمۀ جلال ستاری. چاپ دوم. تهران: توس.
بهار، مهرداد (1398). پژوهشی در اساطیر ایران. چاپ چهاردهم. تهران: آگه.
بهارلو، محمد (1373). داستان کوتاه ایران. تهران: آگه.
پایدار نوبخت، فرشته؛ یوسفیان، محمدجعفر (پاییز و زمستان 1400). «فضای گفتمان در نمایشنامۀ افول، نوشتۀ اکبر رادی، با تکیه بر تئوری استعاره‌های مفهومی.» جستارهای زبانی. دورۀ دوازدهم، شمارۀ 4. صص 690ـ661.
حیدری، ملیحه (1393). «بررسی تخیل در آثار رضا عباسی بر اساس روش ژیلبر دوران.» پایان‌نامۀ کارشناسی ‌ارشد. دانشکدۀ معماری و هنر دانشگاه کاشان. 
رحمانی، نجیبه؛ شعبانی خطیب، صفرعلی (بهار 1395). «بررسی خیال و اسطوره در نقاشی قهوه‌خانه‌ای.» پژوهشکدۀ هنر. دورۀ سیزدهم، شمارۀ 42. صص 32ـ19.
سیدحسینی، رضا (1385). مکتب‌‌های ادبی. جلد دوم. تهران: نگاه.
شهبازی، رامتین؛ هاشمی، محمد (1390). «بررسی تأثیر هنر نقاشی بر گونۀ نمایشی پرده‌خوانی.» سومین سمینار بین‌المللی نمایش‌های آیینی و سنتی. تهران. تئاتر شهر.
عباسی، علی (1390). ساختارهای نظام تخیل از منظر ژیلبر دوران: کارکرد و روش‌شناسی تخیل. تهران: علمی فرهنگی.
عربشاهی، ابوالفضل (1395). نماد و نشانه‌شناسی فرهنگی. تهران: آرون.
قاسم‌پور، هما؛ شهبازی، رامتین؛ معینی‌الدینی، محمد (تابستان 1399). «مطالعۀ دگردیسی بیان تخیل در پرده‌خوانی بر اساس آرای ژیلبر دوران (مطالعۀ موردی: تصویر بهشت و جهنم).» رهپویۀ هنر/ هنرهای تجسمی. دورۀ جدید، شمارۀ 7. صص 28ـ17.
«گزارش تصویری خبرگزاری فارس از نقاشی‌های منوّر رمضانی.» ادارۀ کل صوت و تصویر. 6 تیر 1392. آرشیو خانۀ هنرمندان ایران. نمایشگاه نقاشی‌هایِ ننه حسن.
«گفتگوی اختصاصی افروز اسلامی با منوّر رمضانی.» صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران: شبکۀ خبر. 6 تیر 1392. آرشیو صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
گیرشمن، رومان (1349).  ایران از آغاز تا اسلام. ترجمۀ محمد معین. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
مورنو، آنتونیو (1376). یونگ، خدایان و انسان مدرن. ترجمۀ داریوش مهرجویی. تهران: مرکز.
نامورمطلق، بهمن (1392). درآمدی بر اسطوره‌شناسی: نظریه‌ها و کاربردها. تهران: سخن.
نصری، امیر (1400). تصویر و کلمه: رویکردهایی به‌ شمایل‌شناسی. چاپ سوم. تهران: چشمه.
یوسفی، محمدرضا (1394). اهورا جمشید. تهران: خانۀ ادبیات.
یونگ، کارل ‌گوستاو (1393). انسان و سمبل‌هایش. ترجمۀ محمود سلطانیه. چاپ نهم، تهران: جامی.
Eliade, Mircea (1952). Images and Symbols (Philip Maire, Trans.). Great Britain: Harvill Press. 
Greenberg, Clement (1961). Art and Culture. Boston: Beacon Press. 
Greenberg, Clement (1961). Art and Culture. Published by Beacon Press. Printed in the United States of America.
Johnson, Mark (1987). The Body in the Mind. Chicago & London: The University of Chicago Press.
«روایت نقاش‌‌شدن ننه‌‌حسن؛ هنرمند 72 سالۀ قیداری.» شبکۀ اطلاع‌رسانی راه دانا. 7 مرداد 1394. (https://www.dana.ir/news/377586html).
گالری سایان.  (www.cyanartgallery.com)
«گزارش تصویری از نمایشگاه نقاشی منور رمضانی مشهور به ننه‌‌حسن.» گالری شیرین. 30 مرداد 1394. (http://onlineartgallery.ir/?m_id=479&id=3122).