«حکایت» و ماهیت بین‎رشته ای تاریخ‎ گرایی نو از دیدگاه گرین بلت و گالاگر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران ( نویسنده مسئول)

3 استاد ادبیات تطبیقی، گروه زبان های خارجی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

4 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

چکیده

تاریخگرایی نو در مطالعات ادبی، یعنی پیش‌گرفتن رویکردی پساساختارگرا در خوانش متن. این رویکرد که مبتنی است بر اندیشه‌های پست‌مدرنیستی، ماهیتی کاملاً بینارشته‌ای دارد. هدف این پژوهش بررسی و تبیین روشمند و علمی ماهیت بینارشته‌ای آن با روشی توصیفی- تحلیلی است. برای دست‌یافتن به این خواسته و البته به منظور درنگ بیشتر در نکته‌ای دقیق و باریک، در این جستار کار به شناختن و شناساندن یکی از اصطلاحات کلیدی این رویکرد، یعنی «حکایت» بر اساس مقاله «ضدتاریخ و حکایت» نوشته استیون گرین‌بلت و کاترین گالاگر محدود شده است. استفاده از حکایت، افزون بر آن‌که یکی از وجوه بینارشته‌ای این رویکرد را آشکار می‌کند، نوع متن‌گرایی آن را نیز به‌روشنی نشان می‌دهد: این رویکرد، بر خلاف نقد نو بر یک متن خاص تمرکز نمی‌کند؛ تاریخگرایی نو متن ادبی را با متون حاشیه‌ای، یعنی حکایت می‌بیند و می‌خواند. این روش باعث می‌شود خوانش متن با احساس رضایتمندی بیشتری همراه شود؛ رضایتمندیِ برآمده از خوانشی متفاوت و کامل‌تر در سنجش با دیگر رویکردها و روش‌های نقد. حکایت که ماهیتی ضدتاریخی دارد، می‌تواند از خاطرات زندگی خود منتقد و یا از متون حاشیه‌ای‌، چه ادبی، چه غیر ادبی؛ خواه مکتوب، خواه غیر مکتوب برآید. تاریخگرایان نو حکایت‌ را به کار می‌گیرند تا توالی و سیر اندیشه‌ی کلان‌روایت را تخریب کنند و آنچه را کلان‌روایت، واقعیت می‌داند، زیر سؤال ببرند. آن‌ها اینگونه، روایتی نو برمی‌سازند و واقعیتی دیگرگونه آشکار می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


برتنس، یوهانس ویلم (1394). مبانی نظریۀ ادبی. ترجمۀ محمدرضا ابوالقاسمی، چاپ چهارم، تهران: ماهی.
پاینده، حسین (1397). نظریه و نقد ادبی: درسنامه‌‌ای میان‌رشته‌‌ای، جلد نخست، تهران: سمت.
تایسن، لوئیس (1398). نظریه‌‌های نقد ادبی معاصر. ترجمۀ مازیار حسین‌‌زاده و فاطمه حسینی، چاپ سوم، تهران: نگاه امروز و حکایت قلم نوین.            
رشیدیان، عبدالکریم (1393). فرهنگ پسامدرن. تهران: نی.
سلدن، رامان (1372). راهنمای نظریۀ ادبی معاصر. ترجمۀ عباس مخبر، تهران: طرح نو.
کلیگز، مری (1401). درسنامۀ نظریۀ ادبی. ترجمه الهه دهنوی و سعید سبزیان، چاپ چهارم: تهران: اختران.
گرین‌‌بلت، استیون (1401). جهان چگونه مدرن شد. ترجمۀ مهدی نصرالله‎زاده، چاپ ششم، تهران: بیدگل.
گیرتس، کلیفورد (1399). تفسیر فرهنگ‌‌ها. ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: ثالث.
میرزابابازاده فومشی، بهنام (1392). «تاریخ‏گرایی نو و متون ادبی، پیدایش، اصول و پیامدها.» آزما، دی و بهمن 1393، شماره 100:  صص.86ـ82.
میلانی، عباس (1387). تجدد و تجددستیزی در ایران. چاپ هفتم. تهران: اختران.
وارد، گلن (1402). پست‏مدرنیسم. ترجمۀ قادر فخری رنجبری و ابوذر کرمی، چاپ هشتم، تهران: ماهی. 
Gallagher, C & S. Greenblatt (2000a). «Introduction.» in Practicing New Historicism. Chicago: University of Chicago Press, pp 1-20.
Gallagher, C & S. Greenblatt (2000b). «Counter History and the Anecdote.» in Practicing New Historicism. Chicago: University of Chicago Press, pp 49-75.
Greenblatt, Stephen (1988a). «The Circulation of Social Energy». in Shakespearean Negotiations: The Circulation of Social Energy in Renaissance England. Berkeley: University of California Press, pp 1–20.
Greenblatt, Stephen (1988b). «Fiction and Friction». in Shakespearean Negotiations. Berkeley: University of California Press, pp 66–94.
 Greenblatt, Stephen (1992). «Introduction.» in Learning To Curse: Essays In Early Modern Culture. New York: Routledge, pp 1-21.
Greenblatt, Stephen (2005a). “Toward a Poetics of Culture.” in The Greenblatt Reader. Michael Payne (Ed.).  2nd Ed. New York: Infobase Publishing, pp 18-30.
Greenblatt, Stephen (2005b). The Touch of the Real. in The Greenblatt Reader. Edited by Michael Payne.  2nd Ed. New York. Info Base Publishing, pp 30-51.
Haydon, Liam (2017). An Analysis of Stephen Greenblatt’s Renaissance Self-Fashioning: From More to Shakespeare. New York: Routledge.