تأملی در دیدگاه های احمد فردید و والتر بنیامین با محوریت زبان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران(نویسنده مسئول)

3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

چکیده

از سنت فلسفی غرب و شرق تا عصر حاضر، دیدگاه‎های متفاوتی دربارة زبان و ماهیت آن در ساحت‎های گوناگون مطرح شده است. عده‎ای با نگاه هستی‎شناسانه و برخی با نگاه ابزارانگارانه به بررسی ماهیت زبان پرداخته‎اند. در این میان ، متفکرانی چون فردید از میان فیلسوفان ایرانی معاصر و بنیامین از نظریه‏پردازان  مکتب فرانکفورت با نگاه هستی‎شناسانه به تشریح زبان پرداخته‎اند. فردید تحت تأثیر سه آبشخور فکری حکمت انسی، عرفان ابن عربی و اندیشه‎های هایدگری ، تاریخ را به پنج دورة پریروز، دیروز، امروز، فردا و پس‎فردا تقسیم می‎کند. دورة پریروز و پس‎فردا، به جهت خاستگاه و غایت الهی، دورۀ آرمانی فردید محسوب می‎شوند. در اندیشۀ فردید، با توجه به فاصله‏گرفتن از تاریخ پریروز، زبان از خاستگاه الهی خود خارج شده و به خصلتی ابزاری تقلیل یافته است؛ از این‏رو، فردید به‎واسطة اتیمولوژی و شعری که با زبان اشارت آراسته شده، بر آن است تا امکان رسیدن به تاریخ پریروز و احیای زبانی که واضع آن خدا بوده را فراهم کند. بنیامین نیز، ماهیتی الهیاتی برای زبان قائل است. وی با توجه به اسطورۀ برج بابل عقیده دارد در زبان موجود، رابطۀ بی­واسطۀ­ نام­ها و چیزها از دست رفته و «دلالت» و «معنا» به وجود آمده است؛ از این‎رو، بنیامین  با استعانت از شعر و ترجمه تلاش می‏کند راهی برای احیای سطح اصلی و خاستگاه الهی زبان  بگشاید. این پژوهش بر آن است با روش توصیفی‎ـ تحلیلی به بازخوانی دیدگاه‏های زبانی فردید و بنیامین بپردازد ونقاط اشتراک و افتراقشان را نشان دهد.    

کلیدواژه‌ها

موضوعات


احمدی، بابک. (1392). خاطرات ظلمت. تهران: مرکز.
اشتاین، روبرت. (1382). والتر بنیامین. ترجمة مجید مددی، تهران: اختران.
بنیامین، والتر. (1377). «دربارۀ برخی مضامین و دست‎مایه‎های شعر بودلر.» ترجمۀ مراد فرهادپور، ارغنون، 14، صص. 48ـ27.
بنیامین، والتر. (1387). عروسک و کوتوله: مقالاتی درباب فلسفۀ زبان و فلسفۀ تاریخ. ترجمة مراد فرهادپور و امید مهرگان، چاپ دوم، تهران: گام نو.
بنیامین، والتر. (1400). فلانور، در کتاب زبان و شاعری. ترجمة پیمان چهرازی، تهران: آگه.
دیباج، سیدموسی. (1386). آرا و عقاید سیداحمد فردید (مفردات فردیدی). تهران: علم.
شایگان، داریوش. (1399). جنون هشیاری. تهران: نظر. 
ضاد، محمدرضا. (1394). نگاهی به زندگی و آثار و افکار سید احمد فردید (فردیدنامه). تهران: موج نو. 
فردید، سیداحمد. (1395). غرب و غربزدگی و بحران حوالت تاریخی آن در روزگار نیست‏انگار و مکر لیل و نهارزدة آخرالزمان کنونی. جلد یکم، تهران: فرنو.
فردید، سیداحمد. (1401). دیدار فرهی و فتوحات آخرالزمان. به کوشش محمد مددپور، چاپ چهارم، تهران: نظر.
معارف، سیدعباس. (1390). نگاهی دوباره به مبادی حکمت انسی. تهران: رایزن.
مکاریک، ایرنا ریما. (1385). دانش‏نامه نظریه‏های ادبی معاصر. ترجمة مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: آگه.
ولک، رنه. (1388). تاریخ نقد. جلد هفتم، ترجمۀ سعید ارباب‏شیرانی، تهران: نیلوفر.
هاشمی، محمدمنصور. (1384). هویت‏اندیشان و میراث فکری احمد فردید. چاپ دوم، تهران: کویر.
هریس، روی. (1381). زبان، سوسور و ویتگنشتاین. ترجمة اسماعیل فقیه، تهران: مرکز.
Ahmadi, Babak. (2013). My thoughts were dark. Tehran: Center.
Benjamin, Walter. (2008). Arousak and Kotullah: My articles: Derbab, Zaban’s philosophy, and the philosophy of history. Translated by Morad Farhadpour and Omid Mohrgan,print 2, Tehran: Game No.
Benjamin, Walter. (2021). Flanor, in the book Zaban and poetry. Translated by Peyman Shahrazi, Tehran: Agah.
Benjamin, Walter. (1998). “About some themes and elements of  Baudelaire،s poetry.” Translated by Murad Farhadpour, Argnon, 14, p. 48-27.
Dibaj, Seidmousi. (2007). Opinions and beliefs of Sayyid Ahmad Fardid (Fardid’s vocabulary). Tehran: Science.
Dhad, Muhammad Reda. (2015). Negotiations, works, and thoughts of Sayyid Ahmad Fardid (Fardidnameh). Tehran: Moj No.
Fardid, Sayyid Ahmad. (2016). Gharb, Gharbzadghi, and crisis are historical transformations in the days of Rozgar, Nestangar, and the deceit of the night and day of the end of time. Volume 1, Tehran: Farno.
Fardid, Sayyid Ahmad. (2022). Deedar Farhi and the conquests of the end of time. By Kushash Muhammad Madadpour,print 4, Tehran: review.
Hashemi, Muhammad Mansour. (2005). Indian identity and intellectual legacy, Ahmed Fardid.  Print 2, Tehran: Queer.
Harees, Roy. (2002). Zaban, Saussure and Wittgenstein. Translated by Ismail Fakih, Tehran: Center.
Maarif, Seid Abbas. (2011). I am talking about the principles of Hikmat Ansi. Tehran: Raizen.
McCarrick, Erna Rima. (2006). Dansh Nama is a contemporary literary theory. Translated by Mehran Mohajer and Muhammad Nabavi, Tehran: Agah.
Stein, Robert. (2003). Walter Benjamin. Translated by Majid Maddi, Tehran: Akhtran.
Shayegan, Dariush. (2020). Hashyari’s madness.Tehran: look.
Wellek Rene. (2009). History of criticism. Volume 7, translated by Saeed Arbab Shirani, Tehran: Niloufer.