ضرورتی برای آغاز مطالعات زندگی‎ نگاری در ایران؛ نظریة «زندگی ‏نگاری»، گامی به سوی عرصه ‏ای بین ‏رشته ‏ای در تحقیقات علوم انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار سازمان اسناد و کتابخانه ملی

چکیده

زندگی‏ نگاری، از اواخر قرن بیستم میلادی به نحوی روزافزون در مراکز علمی و پژوهشی، نهضتی عظیم و میان ‏رشته ‏ای به پا کرده و خصوصا در زمینه ‏های مختلف دانش ‏های نوین، خصوصا علوم انسانی و اجتماعی، در شاخه‎ هایی نظیر مطالعات زنان و جنسیت، فرهنگی، استعماری و پسااستعمارگرایی، مورد توجه انتقادی قرار گرفته‏ است. اما در ایران، با وجود دیرینگی سنت ثبت روایت‏ های زندگی، نه تنها خبری از شکل‏ گیری مطالعات زندگی ‏نگاری نیست، بلکه حتی ضرورت و مفاهیم اساسی آن چندان درک نشده است. با هدف بازشناخت این مفهوم در هویتی مستقل،‌ تأکید بر ضرورت آغاز این مطالعات و ارائه چشم‏ اندازی از آن در ایران،‌ این مقاله در طرح ایدة زندگی ‏نگاری و زندگی‎ نویسی‏ و ترسیم کلیات آن به نگارش درآمده تا با استفاده از روش کتابخانه ‏ای و برخی کتاب‏ ها و مقالات روزِ دنیا با ملاحظات بومی، توصیفی از اصلی ‏ترین چارچوب‏ های نظری این عرصه را در ساده ‏‏ترین و کوتاه ‏ترین صورت ممکن ارائه دهد. «زندگی ‏نگاری» در برابر اصطلاحِ life writing درنظر گرفته شده تا به منزلة چتری فراگیر، همة آثاری را در بر گیرد که به نحوی، حاوی روایتی واقع‏ گرایانه از زندگی بشر در انواع قالب ‏ها و رسانه ‏های نوشتاری، دیداری، شنیداری و ترکیبی باشد. در عرصة‌ فراخِ «زندگی‏ نگاره ‏ها»، «زندگی‏ نوشت»‏ها به طور خاص، طیف وسیعی از مکتوبات در شرح زندگی‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ ‏یا بخش‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ هایی ‏از آن را شامل می ‎‎شود، که به طور روزافزون، گسترده، متنوع، دموکراتیک، بین ‏رشته ‏ای و انتقادی پیش‏ می ‎رود. اهمیت این مقاله، در گشایش دریچه ‏ای نو برای بازشناخت این قلمرو، در کنار دو قلمروِ روایی تاریخ و ادبیات، و گوشزدِ ضرورت رویکرد تحلیلی و انتقادی به آن است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع
اسمیت،‌ سدونی؛ واتسون، جولیا (1401). ادبیات من: راهی به فهم خودزندگی‏نگاری روایت‏های شخصی. ترجمۀ رؤیا پورآذر، تهران: اطراف.
برسلر، چارلز (۱۳۸۶). درآم‍دی‌ ب‍ر ن‍ظری‍ه‌ه‍ا و روش‌‌ه‍ای‌ ن‍ق‍د ادب‍ی. ت‍رج‍م‍ۀ م‍ص‍طف‍ی‌ ع‍اب‍دی‍ن‍ی‌‌فرد، وی‍راستۀ ح‍س‍ی‍ن‌ پ‍ای‍ن‍ده‌، تهران: نیلوفر، 
خورسندی طاسکوه، علی (1388). تنوع گونه‏شناختی در آموزش و پژوهش میان‏رشته‏ای. مطالعات میان‏رشته‏ای در علوم انسانی، 4، صص. 83ـ57.
یوسفی، غلامحسین (۱۳۶۷). دیداری با اهل قلم. مشهد:‌ دانشگاه فردوسی.
References
Aurell, Jaume & Davis, Rocio G. (2019) History and Autobiography: The Logics of a Convergence, Life writing, VOL 16, NO 4, pp. 503-511. 
Bresler, Charles (2003). Daramadi bar Nazariyeha va Raveshhaye Naqd-e Adabi. Translated by Mostafa Abedinifard, edited by Hossein Payandeh, Tehran: Niloufar,
Howes, Criage (2015) The Importance of Life Writing, in an interview with Anne Brugts, https://storyterrace.com/the-importance-of-life-writing.
Jensen, Meg & Jordan, Jane (editors) (2009) Life Writing: The Spirit of the Age and the State of the Art, Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing. ‏
Jolly, Margaretta (2001) Encyclopedia of Life Writing; Autobiographical and Biographical Forms, 2 volume, Chicago: Fitzroy Dearborn Publishers.
Kadar, Marlene (editor) (1992) Coming to Terms: Life Writing; from Genre to Critical Practice, in: Essays on Life writing; from Genre to Critical Practice, Toronto: University of Toronto Press.
Khorsandi Taskoveh, Ali (2009). Tanavvo-e Gooneshenakhti dar Amoozesh va Pazhoohesh-e Miyan-reshteie. Motaleat-e Miyan-reshteie dar Oloom-e Ensani, nom. 4, pp. 57-83.
Leader, Zachary (2020) Conversation with zachary leader, general editor of the Oxford History of Life-Writing’, Interview with Zachary Leader, by Jeannelle Jean-Louis, Tribout Bruno, Octobre. https://ecrisoi.univ-rouen.fr/babel, pp. 1-9.
Lee, Hermione (2005) Body Parts. London: Chatto and Windus,
McCooey, David (2017) The Limits of Life Writing, Life Writing, Vol 14, No 3, pp. 277-280. 
Novak, Julia (2017) Experiments in Life-Writing: Introduction, London: Palgrave Macmillan. 
Saunders, Max (2008) Life-Writing, Cultural Memory and Literary Studies, A Companion to Cultural Memory Studies Ed. by Erll, Astrid /Nünning, Ansgar In collab. with Young, Sara B. Berlin and New York: Walter de Gruyter, , p. 321- 332. 
Smith, Sedoni; Watson, Julia (2022). Adabiyat-e Man: Rahi be Fahm-e Khodzendeginegari-e Revayatha-ye Shakhsi. Translated by Roya Pourazar, Tehran: Atafat.
www.Britannica.com
Yousefi, Gholam Hossein (1988). Didari ba Ahl-e Qalam. Mashhad: Daneshgah-e Ferdowsi.