بررسی مفاهیم مهاجرت، فرودستی، و سکوت در رمان های عبدالرزاق قرنه: سکوت تحسین برانگیز و آخرین هدیه

شیرخانی, احمد; شه بخش, فاطمه زهرا

doi:10.22077/islah.2026.10339.1786

بررسی مفاهیم مهاجرت، فرودستی، و سکوت در رمان های عبدالرزاق قرنه: سکوت تحسین برانگیز و آخرین هدیه

مقاله های زودآیند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ استادیار زبان و ادبیات انگلیسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

² دانش آموخته زبان و ادبیات انگلیسی، گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

10.22077/islah.2026.10339.1786

چکیده

مهاجرت پسااستعماری یکی از مضامین کلیدی در رمان های عبدالرزاق قرنه، برندۀ جایزۀ نوبل ادبیات در سال 2021 است. مفاهیم مهاجرت، فرودستی و سکوت، محوری درهم‌تنیده از تجربۀ مهاجرت را در رمان‌های سکوت تحسین‏برانگیز (1996) و آخرین هدیه (2011) پدید می‏آورند. این مقاله با تکیه بر مفهوم «صدای فرودست» در اندیشۀ اسپیواک و نظریۀ «سکوت فرودست» کوین اولسن (Kevin Olson)، به بررسی کارکردهای متغیر سکوت مهاجر در این دو رمان می‌پردازد؛ سکوتی که گاه نقش عاملیت و گاه نقشی فلج‌کننده برای مهاجر بازی می‌کند. پژوهش حاضر مدعی است فرودستی مهاجرتی، به‎عنوان وضعیتی منحصربه‎فرد، پدیدآورندۀ سکوتی است که با توجه به شرایط عمل می‏کند و عملکرد آن در گذر زمان، در واکنش به نهادها و در نسل‏های بعد تغییر می‏کند. این دو رمان، تحول را در نگاه قرنه به تجربۀ مهاجرت آشکار می‎کنند. سکوت، در رمان سکوت تحسین‏برانگیز، عملکردی راهبردی دارد که ازطریق آن، راوی مهاجر تاحدی امکان کنش و بازسازی روایت هویت را به‌ دست می‏آورد. درمقابل، رمان آخرین هدیه، درونی‏سازی و نهادینه‎سازی سکوت را به تصویر می‌کشد؛ سکوتی که از شرم، تروما، گفتمان پزشکی و امنیتی‌سازی مهاجرت پس از وقایع 11سپتامبر شکل گرفته است. این مقاله نشان می‎دهد چگونه شخصیت اصلی دچار فروپاشی جسمی و حذف معرفتی می‎شود؛ درحالی‌که فرزندانش با سکوت ارثی با خشم و نویسندگی مذاکره می‎کنند و درخواست توضیح دارند. این مقاله به فرودستی مهاجرتی، متمایز از فرودستی استعماری و پسااستعماری، به‌عنوان شرایطی با توان بازسازی می‌نگرد.

کلیدواژه‌ها