دوفصلنامه مطالعات بین رشته ای ادبیات، هنر و علوم انسانی

تقابل گفتمان انتروپوسین و چتولوسین در رمان رهش (ر‌ه‌ش) رضا امیرخانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار زبان و ادبیات انگلیسی،گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه کاشان، ایران

چکیده
مقالۀ حاضر به بررسی تعامل انسان، نظام سرمایه‌داری و محیط زیست در ادبیات اقلیمی (cli-fi) می‌پردازد. بدین-منظور رمان رهشــ‌ ر‌ه‌ش ‌ــ(1396)، نوشتۀ رضا امیرخانی، بررسی می‌شود تا با استفاده از شیوۀ توصیفی‌ـ‌ تحلیلی و تمرکز بر گفتمان چتولوسین به‌نقد تفکر انتروپوسینی و ساختار سلسله‌مراتبی ناشی از آن بپردازد. نویسنده با بهره‌گیری از نظریات منتقدانی نظیر دیوید هاروی و دونا هاراوی و تمرکز بر مفاهیمی نظیر«هم‌آفرینی»، «خویشاوندسازی» و «همزیستی گونه‌ها» در‌پی پاسخ به‌این پرسش بنیادی است که آیا امیرخانی در اثر خویش مشکلات زیست‌محیطی را امری صرفا اکولوژیکی تلقی کرده است؟ چنین استدلال می‌شود که امیرخانی می‌کوشد موضوع تخریب محیط زیست را آفریدۀ گفتمان کپیتالوسینی و نظام سرمایه‌داری نشان ‌دهد تا پدیده‌ای صرفا انسان-محور؛ به‌دیگرسخن، اگرچه امیرخانی به مقولۀ انسان‌محوری و دو گانۀ انسان/ غیرانسان در شکل‌گیری پدیده‌هایی نظیر افزایش دما، آلودگی هوا و نابودی تنوع زیستی می‌پردازد؛ اما کلیۀ این پدیده‌ها را معلول نظام سرمایه‌داری برمی‌شمرد که در راستای سازماندهی‌ فعالیت انسانی و منابع طبیعی از هیچ تخریب ‌زیست‌محیطی فروگذار نیست. از این‌رو، امیرخانی تنها راه برون‌رفت از بحران‌های زیست‌محیطی را در ردِّ انسان‌محوری و بازنگری رابطۀ انسان با جهان طبیعت برشمرد؛ امری که مستلزم پذیرش اصل همزیستی و بازآفرینی مشترک بین انسان و جهان طبیعت است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


مقاله های زودآیند، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 14 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 05 دی 1404
  • تاریخ پذیرش 12 خرداد 1405