مطالعات بین رشته ای ادبیات، هنر و علوم انسانی
دوفصلنامه مطالعات بین رشته ای ادبیات، هنر و علوم انسانی

ادبیات جهان برای دوزخیان زمین: به‌سوی طرحی ناممکن برای علوم انسانی آینده

مقاله های زودآیند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

ابوالفضل آهنگری

مرکز مطالعات پیشرفته در علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه چینگهوا، پکن، چین

10.22077/islah.2026.11751.1982
چکیده
این مقاله به بررسی و بازخوانی انتقادی پروژهٔ نظری جی. دنیل ایلم در کتاب ادبیات جهان برای دوزخیان زمین می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد چگونه او از دلِ تأملی تاریخی دربارهٔ «خواندن در وضعیت بحران» می‌توان به طرحی نامتعارف برای علوم انسانی آینده رسید. ایلم با فاصله‌گیری از تلقی رایجِ ادبیات جهان به‌مثابه رشته‌ای دانشگاهی یا سازوکاری در بازار جهانی کتاب، آن را به کنشی جمعی و خواننده‌محور بازتعریف می‌کند؛ کنشی که می‌تواند به میدان همبستگی با سوژه‌های استعمارزده و «دوزخیان زمین» بدل شود. مقاله با بازخوانی دانته و آورباخ نشان می‌دهد که چگونه تجربهٔ تبعید، خواندن را از فعالیتی تفسیری به کنشی وجودی و مقاومتی بدل می‌کند. سپس با تمرکز بر متفکران استعمارستیز چون هاردایال، امبدکار، گاندی و باگات سینگ، نظریهٔ «خواندن رهایی‌بخش» را صورت‌بندی می‌کند؛ نظریه‌ای که با تعلیق اقتدار مؤلفانه و تأکید بر خواندن جمعی، امکان شکل‌گیری نوعی برادری سیاسی و دموکراسی ناتمام را پیش می‌نهد. در نهایت، مقاله نشان می‌دهد که طرح ایلم برای ادبیات جهان، افقی برای بازپیوند علوم انسانی با زیست جمعی می‌گشاید، اما هم‌زمان بر ناممکن‌بودن و بی‌ضمانتی تحقق این افق نیز آگاه است؛ افقی که بیش از آن‌که وعدهٔ رستگاری دهد، تمرینی برای ماندن، مقاومت و تخیل جهانی دیگر است.

کلیدواژه‌ها

استعمارستیزی
ادبیات جهان
دوزخیان زمین
علوم انسانی آینده
نظریهٔ خواندن
موضوعات
مطالعات بین رشته ای ادبیات، هنر و علوم انسانی

مقاله های زودآیند، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 04 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 19 شهریور 1405

هزینه های بررسی و انتشار مقاله

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما