مطالعات بین رشته ای ادبیات، هنر و علوم انسانی
دوفصلنامه مطالعات بین رشته ای ادبیات، هنر و علوم انسانی

تحلیل میل تقلیدی، قربانی و خشونت در فیلم بی همه چیز با رویکرد انسان‌شناسی فلسفی-فرهنگی رنه ژیرار

مقاله های زودآیند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

توحید تیموری

استادیار زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

10.22077/islah.2025.9843.1699
چکیده
فیلم بی‌همه‌چیز (۱۳۹۹)، با الهام از نمایشنامه ملاقات بانوی سالخورده اثر فریدریش دورنمات، به روایت کشمکش‌های اجتماعی و خشونت ساختاری در یک روستای دورافتاده می‌پردازد که سرانجام به توافق جمعی برای قربانی‌کردن یکی از اهالی منجر می‌شود. این پژوهش با رویکرد انسان‌شناسی فلسفی–فرهنگی رنه ژیرار، به واکاوی دو سازوکار محوری نظریه‌ی او یعنی «میل تقلیدی» و «مکانیزم قربانی» در بستر داستان و فیلم می‌پردازد. چارچوب تحلیلی مقاله بر ترکیب انسان‌شناسی، فلسفه، جامعه‌شناسی، اسطوره‌شناسی، روان‌شناسی اجتماعی و مطالعات سینما استوار است و ضمن ارجاع به نمونه‌هایی از ادبیات و اسطوره، به مقایسه تطبیقی آن‌ها با وضعیت نمایش‌داده‌شده در فیلم پرداخته می‌شود. تحلیل نشان می‌دهد که چگونه میل تقلیدی در روابط میان شخصیت‌ها، به‌ویژه در جابه‌جایی جایگاه «واسطه» و «ابژه» میان لیلی و امیرخان، تنش اجتماعی را به نقطه اوج می‌رساند و جامعه برای بازگرداندن نظم ظاهری به مکانیسم کهن قربانی متوسل می‌شود. یافته‌ها حاکی از آن است که مکانیزم قربانی، هرچند در جوامع مدرن شکل ظاهری متفاوتی یافته، همچنان در سطح ناخودآگاه جمعی و رفتارهای سیاسی–اجتماعی حضور دارد و گاه به شیوه‌ای متمدنانه بازتولید می‌شود. این نتایج، ضرورت تحلیل میان‌رشته‌ای تولیدات فرهنگی را برای شناخت لایه‌های پنهان خشونت و الگوهای کهن رفتاری در جوامع معاصر برجسته می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

میل تقلیدی
مکانیزم قربانی
خشونت
ژیرار
بی‌همه‌چیز
موضوعات
مطالعات بین رشته ای ادبیات، هنر و علوم انسانی

مقاله های زودآیند، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 15 شهریور 1405

  • تاریخ دریافت 07 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 05 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 15 شهریور 1405

صفحه اصلی

هزینه های بررسی و انتشار مقاله

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما