نشریه مطالعات بین رشته ای ادبیات، هنر و علوم انسانی، دوفصلنامه ای بادسترسی باز به متن کامل مقالات است که توسط دانشگاه بیرجند منـتشر میشود و مقالات پژوهشی در ادبیات تطبیقی و حوزههای تخصصی آن را منتشر می کند (محورهای موضوعی نشریه را ملاحظه کنید). در این نشریه از سیاست داوری تخصصی دو سو ناشناس در بررسی مقالات استفاده می شود و همه مقالات ارسالی باید با نرم افزار مشابهت یاب بررسی شوند تا از اصالت آنها اطمینان حاصل شده و پس از آن به دقت مورد ارزیابی قرار می گیرند. این نشریه در بررسی و انتشار مقالات علمی با احترام به قوانین اخلاق در نشریات، تابع قوانین کمیتۀ اخلاق در انتشار (COPE) می باشد و از آیین نامه اجرایی قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در آثار علمی پیروی می نماید. (مطالعه بیشتر درباره این نشریه...)
نشریه مشترک دانشگاه بیرجند و انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران
دارای رتبه علمی (الف) و ثبت در فهرست نشریات معتبر علمی وزارت علوم و نمایه شده در پایگاه (ISC)
چکیده Comparative literature, which developed in late nineteenth-century France, emerged to cross the geographic, linguistic, and political boundaries of European national literatures. The discipline's rise coincided with the growth of national identities across Western Europe. During this period, widespread nationalist ideologies fueled a fierce competition for cultural supremacy among European nations, including France. There, the emerging field of comparative literature developed as an extension of traditional literary history, greatly dominated by the era's positivistic philosophy. Influence studies were the dominant rhetoric of the French school of comparative literature, emphasizing multilingualism and historical documents. The research methodology was rigorously demanding. In essence, the French school was interested in what European literature had learned from others and had, thus, enriched their respective cultural heritage. However, this benign goal deviated from its original path and became Eurocentric. In the second half of the 20th century, opposition arose on the other side of the Atlantic Ocean. René Wellek criticized the French school for its historical approach and offered a new theory that emphasized literariness. To him, literature was a totality which included all national literatures, embracing the whole of humanity.
چکیده This interdisciplinary study examines the role of literary translation in responding to socio-political reforms in Iran during the Second Pahlavi era, particularly after the White Revolution. Three English novels, translated into Persian within five years following the White Revolution, were analyzed to explore references to women’s rights, employing Marshall’s model of citizenship rights. The examination of Persian translations revealed that all instances of women’s civil, social, and political rights were preserved, with a majority remaining unaltered and a minority altered for further endorsement. Translators intervened to oppose women’s rights in only 3% of cases. While policies aimed at enhancing Iranian women’s quality of life, particularly concerning health and family rights, garnered support in these translations, those geared towards aligning women’s social roles and lives with Western modernization standards, rather than societal cultural norms, encountered resistance and changed. These findings underscore the impact of the White Revolution on societal attitudes in Iran and highlight the role of literary translation as a potential platform for reacting to socio-political developments, shedding light on the complexities of modernization in Iran during this period.
چکیده The relationship between the text and the reader has been greatly influenced by the emergence of new forms of narration. These new forms are created by adding interaction to the text. By adding interaction to a narrative, these new forms create more opportunities for readers to control and shape the narration, resulting in a heightened level of immersion. Moreover, this type of narration opens up new possibilities for developing narratives that can serve various purposes beyond entertainment. This study aims to compare interactive forms of narration, such as FMV (Full Motion Video), ARG (Alternate Reality Games), escape rooms, interactive books, and plays, while examining the relationship between immersion and interactivity in these formats. While the reader will be a crucial point of focus, we will employ a qualitative method alongside quantitative measures to illustrate how variations in interactivity within a narrative can alter the readers’ immersive experiences across different modes of interactive narration.
چکیده This article explores the complicated interaction of artistic expression with cultural identity through two novels by Orhan Pamuk: My Name is Red and The White Castle. The analysis will lean upon an interdisciplinary theoretical framework that brings together Stuart Hall’s view on cultural identity as a fluid entity, Homi Bhabha’s theory of cultural hybridity, and Arjun Appadurai’s work on global cultural flows. This research demonstrates how Pamuk’s narratives contest given binary oppositions between East and West, and also tradition and modernity, through close textual investigation, reflecting upon questions regarding cultural change within the Ottoman framework. The study shall show how Pamuk’s characters negotiate the multiplicities of cultural influence through artistic utterance and personal metamorphosis with a view to creating new identities beyond borders. While tension in My Name is Red between Ottoman miniature traditions and Western portraiture is in itself a vehicle toward cultural adaptation, The White Castle presents an identity exchange between an Italian scholar and his Ottoman captor, which shows, through time and interaction, the permeable nature of such a boundary. This study focuses on how globalization equally amplifies traditional binaries and creates opportunities for their transcendence, enriching our understanding of Turkish literary modernism. It holds the view that cultural identity can be jointly created not simply by negating or fully accepting foreign influxes but by being in creative interaction with both the traditional and the new, and thus provides an important insight into the understanding of cultural change in societies experiencing rapid globalization and modernization.
چکیده The present interdisciplinary qualitative study aims to analyze James Joyce’s “Araby” based on Hegelian dialectic. This seminal story from Dubliners has received immense critical reception over the years and has been studied through various critical frameworks. However, its potential for analysis based on Hegelian dialectic has been largely overlooked. Considering the last episode of the story as a moment of epiphany and self-realization, the study seeks to discuss how the protagonist’s development of consciousness can be interpreted based on the three stages of Hegelian dialectic: Understanding (Idealization of Mangan's sister and the bazaar), Dialectical (faced with contradiction at the bazaar), and Speculative (the final epiphany). The analysis demonstrates how the narrator’s initially fixed determinations and alienated consciousness in the understanding stage face their contradiction at the dialectical moment, resulting in the final epiphany, which mirrors the last stage of the dialectic where contradictions are resolved and self-realization is achieved. Further, based on the principles of Hegelian dialectic rooted in philosophical idealism, the study not only asserts that the narrator’s consciousness evolves through a process driven by contradiction, but it also interprets the narrator’s journey from naïve idealization to self-realization as a universal process of maturation. To avoid a mechanical and rigid application of the dialectical method, the analysis relies on close textual reading to identify the elements that contribute to each moment of the dialectic and deeply contextualizes the argument to deviate from oversimplification of the text.
چکیده Children and adolescent literature in Iran is still a developing field. Studies in the field of children's literature are interdisciplinary and include fields of psychology, social sciences, Persian literature, and educational sciences. Limited studies exist on the challenges of children's literature in Iran. The aim of this study is to extract the components of "content challenges in children and adolescents’ fiction" considering the current situation.The current study was conducted using qualitative content analysis. The study is an applied research and adopts an inductive approach and employed the interview method for data collection. For this purpose, semi-structured interviews were conducted with 15 people who were subject experts, authors, and key informants. After documenting the interviews, semantic units were extracted as codes, then were grouped and categorized. Initially, 186 codes were collected. After removing duplicates, the total number of codes decreased to 117. Finally, by merging and combining the codes, the final number reached 48. These 48 codes were classified into five main components and 24 sub-components The content analysis of the interview texts showed the challenges of children's fiction in five main components, these components are 1- translated stories; 2- content production; 3- Author or Authorship; 4- The role of governance; 5- social and cultural conditions of society. Analysis and review of the opinions of experts in the field of children and adolescents’ literature showed that, despite the fact that the number of copies of books published in the field of children and adolescents in the country is increasing, and there are numerous challenges in the field of children and adolescents’ fiction. The challenges in various areas such as the content of works, the role of governance, writing, and translated works require attention, planning, and policy-making of the major authorities. Given the intergenerational role adolescents play in both receiving and transmitting social and cultural concepts, any indifference in this process can lead to numerous future cultural and social challenges. Therefore, knowing that the youth fiction in Iran is evolving, there is a need to pay more attention to the challenges found out in the research.
Ali Zare Zadeh، Hossein Sabouri، Leyla Rezapour Kalajahi
چکیده This article examines how identity, nostalgia, and belonging impact Nicolas Urfe in John Fowles’s The Magus (1965). Drawing upon Homi Bhabha’s “Hybridity”, Stuart Hall’s “Cultural Identity”, and William Safran’s “Myth of Homeland”, the objective of this article is to recognize the futility underlying Nicolas’s relentless endeavors to establish a sense of belonging and reconcile with his inner turmoil and inherent desire in order to reveal the origins of his internal conflicts, such as anxiety, restlessness, and rootlessness. The significance of this article lies in its endeavor to analyze the diasporic experience on an individual ground that does not align with the typical paradigms of Nicolas’s relocation. This article also explores whether Nicolas feels a sense of belonging to a particular place that he can consider as home. We try to respond to two fundamental questions, namely what influences exist behind the adoption or rejection of a new self-identity by Nicolas in Fowles’s The Magus?, and does Nicolas with multi-layered identity associate with both native land and hostland, namely England and Greece, respectively in Fowles’s The Magus? In order to fill the existing gap, we explore how Nicolas’s identity oscillates between pre-immigration and post-immigration spaces, namely England and Greece, respectively.
چکیده Pirzad's novel A Day Before before Easter, delves into the evolving identity of Iranian Armenians, highlighting their diasporic and transnational identities, despite acknowledging historical roots. Based on the ideas of “hybridity” and “translation sites” as the framework, this study explores at how translation sites as symbolic spaces influenced the development of multiple and hybrid identities of Armenian and Muslim characters as well as the possibility of linguistic and cultural interactions between them. Three distinct translation sites, the church, the school, and the graveyard, were identified in this study. These sites revealed how the characters' identities were developed based on their interactions with Muslim Iranians, affecting their language, religion, and society. The school functioned as zones of connection and communication between Muslims and Armenians where some Armenians display hybrid, multiplied identities while the church functioned as a site of “counter-translation,” where Armenians maintained a solidified and diasporic identity, enclosed by their religious and ethnic boundaries. The study suggests that identity conflicts at the translation sites in the story created a space for negotiation, fostering reconciliation and the blending of national and Armenian heritages among the characters.
چکیده This essay discusses the political dimensions of Omar El Akkad's American War and Kim Stanley Robinson's The Ministry for the Future, exploring their distinct yet interconnected critiques of governance, authoritarianism, and global cooperation in times of existential crisis. Drawing upon diverse political theories, such as Hobbesian social contracts, Arendtian distinctions between power and violence, and Marxist critiques of systemic inequality, the analysis situates these novels within the broader context of speculative fiction’s role in reimagining political systems. By examining themes of climate change, radicalization, systemic reform, and international diplomacy, this study illuminates the enduring relevance of speculative narratives as blueprints for understanding and addressing contemporary global challenges. These narratives not only critique existing power structures but also offer innovative perspectives on the possibilities of systemic reform. Ultimately, the essay positions speculative fiction as a vital tool for envisioning alternative trajectories for a just, inclusive, and sustainable future, emphasizing its transformative potential in shaping political and ecological discourse.
چکیده Masculinity, unlike femininity, have long been left understudied by the scholars. This originated from the essentialist idea that men and masculinity are natural, and subsequently had been taken for granted. They were, not required to be studied. Men, were deemed as the agents who gazed and studied. However with the advent of structuralist and poststructuralist ideas in humanities and specially in social theory, masculinity attracted attentions. No longer was masculinity considered natural, God-given. Now the new theories regarded masculinity as a constructed phenomenon subject to cultural, structural, discursive, and material forces. Therefore it was inevitably subject to change, It was no longer seen as an essential entity. These theoretical inventions spread, though belatedly, into the realm of literary studies. Literary works, especially fiction, provides a very rich material to explore the dynamics and nuances of theory. The present article sets to apply the theories in the field of masculinity studies from social theory to a novel by the British-Syrian writer Robin Yassin Kassab. The Road from Damascus could be useful text to investigate how masculinity produced and reproduced, how it constructed and changed as men experience different social structures. The novel, successfully, takes masculinity as a sign whose significance alters as it moves from one structure to another. A significant aspect of the novel is its focus on immigrant people in the cultural space of England. The article would investigate how the two “modalities” masculinity and immigration would invite new meanings into the previous studies done on the work.
چکیده In Bird Cottage by Eva Meijer, the main character blurs the dualistic dichotomies between humans and animals by applying ethical practices, morality, and emotion. Ecofeminists stand against the Western reason/emotion dichotomy, and they mutilate human/animal dichotomies by cherishing ethics and morality. In literature and environmental concerns the traces of Ethics and Ecofeminism should be followed. Hence, in this article, by referring to theoreticians like Carolyn Merchant, Gwen Hunnicutt, Lori Gruen, and other eminent critics, Bird Cottage by Eva Meijer is analyzed through an ethical-ecofeminist perspective, not only to show the influence of ethics on deforming dualisms between humans and nonhumans, which is a purpose of ecofeminism, but also to show the social influence of dualistic and non-dualistic relations on humans by following and not following ethics. Considering ecofeminism and its scope in this analysis, it is concluded that Meijer in Bird Cottage emphasizes utilizing ethics and environmental justice in seeking non-dualistic coexistence with nonhumans and, in the interim, she deforms Western human/animal dualism by referring to Len’s attitude and her actions toward wild birds.
چکیده This article reconceptualizes the concept of failure through a decolonial lens, arguing that failure is not a deficit or lack, but a form of resistance against colonial, capitalist, racial and patriarchal systems. Rethinking failure by adopting theories of Jack Halberstam, decolonial theories of Walter Mignolo and Ramon Grosfoguel, and the key concepts of Critical Race Theory, this paper presents a comparative reading of Ralph Ellison’s Invisible Man (1947) and Arundhati Roy’s The God of Small Things (1997). Both novels resist dominant narratives of success and visibility through characters whose failed form of being disrupts the rigid societal hierarchies rooted in class, race, and gender. The unnamed narrator of Invisible Man embraces invisibility as an agentive act of nonconformism, while the decolonial love of Ammu and Velutha undermines the caste-oriented, patriarchal norms. Through these narratives, this study aims to reveal how literary failure can be employed as a strategy to delink from the colonial system of values and a new form of being, or re-existence. Integrating African American and postcolonial narratives, this article argues for a decolonial comparative literature that privileges relationality over universalism and makes space for subaltern ways of being and knowing.
چکیده This paper examines how patriarchal control impacts both women and nature in Margaret Atwood’s The Testaments in light of Val Plumwood’s environmentalism. Plumwood critiques dualistic thinking that privileges masculinity and culture over femininity and nature, outlining five mechanisms of domination—“backgrounding,” “radical exclusion,” “incorporation,” “instrumentalism,” and “homogenization”— that create a hierarchy of superiority and inferiority. Drawing on this framework, the study investigates how The Testaments portrays the intertwined oppression of women and the environment in the male-dominated society of Gilead, highlighting their shared struggle for survival. The novel not only depicts how dualisms sustain oppression but also reveals moments of resistance and survival that challenge these binaries. By bringing ecological and feminist concerns into dialogue, this paper highlights the interconnectedness of environmental degradation and gendered violence. It ultimately argues for dismantling oppressive dualisms in favor of an alternative worldview based on intrinsic value, mutual respect, and symbiosis between all genders and nature.
چکیده Zygmunt Bauman (1925-2017) consistently oscillates between the roles of sociologist and novelist throughout his works, and, unlike many other sociologists, he makes conscious and deliberate use of metaphor. The aim of this article is to examine the metaphorical concepts in Zygmunt Bauman’s imagination by employing the “metaphor identification method” and drawing on the theoretical frameworks of Lakoff and Johnson as well as Paul Ricoeur. The findings of the study reveal that Bauman employs metaphors at both the ontological and methodological levels. For Bauman, metaphor is not merely a descriptive tool, but a research strategy for examining abstract and intangible aspects of human life such as inequality, globalization, ethics, suffering, love, solidarity, and oppression. The overarching and central metaphor in Bauman’s thought is liquidity. His other metaphors are subordinate to the metaphor of liquid modernity and are coherently interconnected within this conceptual constellation. He believes the old order is collapsing in the transition from solid to liquid modernity, but the new has not yet been born. Moreover, many of Bauman’s metaphors exhibit temporal, spatial, and binary characteristics. These metaphors allow Bauman not only to describe the complexities of modern society but also to make them experientially accessible and intellectually comprehensible. Bauman’s notion of a liquid society can be seen as a metaphorical extension of concepts such as Giddens’s “late modernity,” Ulrich Beck’s “risk society,” and Lyotard’s “postmodern.” However, Bauman reconfigures and re-narrates these ideas through a distinct theoretical framework inspired by Paul Ricoeur.
Laleh Atashi، Zainab Ibrahim Alvan Alkaeebi، Azra Ghandeharion
چکیده This paper is a comparative study of two war novels, namely The Book of Collateral Damage by Sinan Antoon and The Yellow Birds by Kevin Powers. Both Antoon, an Iraqi-American author, and Powers, an American writer, describe war critically but from very different points of view. In Antoon’s novel, an Iraqi scholar living in the U.S. during the conflict tries to review the war, collect newspaper pieces of war news, and create a catalogue of the people, the land, and the human and non-human entities he knew before and during the war in Iraq. In Powers’ autobiographical account, the narrator is a young soldier struggling with war trauma and trying to express his bereavement for his dead friend. Both novels address war trauma, but the dimensions of trauma and the way memory and remembering operate in the lives of the narrators are very different. This paper argues that the positionality of the authors determines the way they narrate war. The Iraqi scholar tries to revisit the past and finds recollection a therapeutic act, while the young American soldier is haunted by the memory of his lost friend, and forgetting often becomes a survival strategy for him. The approach used to answer the question—How is war trauma experienced differently on the two sides of the same battlefield?—is a postcolonial one. The study borrows some ideas from postcolonial theoreticians such as Edward Said and Gayatri Spivak to analyse the two novels comparatively.
چکیده This article proposes habeas narrativum: a translation protocol that treats literary form as procedural evidence within legal discourse and converts scenes of injury in Kafka’s The Trial into administrable minima for decisions in informational regimes. Rather than reading Kafka as allegory or doctrine, the method isolates recurrent formal injuries (non-notice, non-reasons, secret files, and credibility theater) and renders them as four predicates that make authority answerable: (1) prospectively intelligible notice identifying the items at issue, the operative rule text, and the time window; (2) review-ready reasons that are case specific, traceable to the disclosed record, falsifiable by counterevidence, and timely; (3) access and rectification through a contestable record bundle; and (4) a standard of review that prefers evidence over demeanor heuristics and specifies remedies keyed to missing predicates. Read this way, The Trial functions as a forensic archive whose scenes document which minima are absent and, therefore, what a reviewer must be able to demand on the record. To demonstrate portability beyond the literary court, a brief platform-moderation mini-case shows how these predicates reorganize routine review: requiring itemized notices, record-tied reasons, and rectification channels without demanding model transparency, thereby turning literary diagnosis into enforceable review practice in contemporary legal discourse.
چکیده This study examines the reciprocal relationship between urban transformation in Mecca and the constitution of identity in Raja Alem’s contemporary Saudi novel, The Dove's Necklace (2010). While existing scholarship frequently addresses the marginalization of women or the sociocultural erosion resulting from Mecca’s urbanization, it often overlooks the mutually constitutive dynamic between the city and its inhabitants. This paper argues that the rapid redevelopment of Mecca precipitates simultaneous and interconnected transformations in both its physical landscape and its characters’ subjectivities. The analysis employs a chronotopic framework, drawing on Bakhtin’s concept of the chronotope to demonstrate how Mecca’s space and time and the characters' sense of self are intrinsically linked and co-productive. By operationalizing the chronotope within a tangible, physical context, this study addresses a critical gap in literary scholarship. Consequently, it not only elucidates the complexity of Alem’s narrative but also positions The Dove's Necklace within global discourses on urbanization, cultural heritage, and the negotiation of identity, thereby underscoring the significance of contemporary Middle Eastern literature for an international readership.
چکیده This article reads Stephen King’s The Waste Lands through affect theory, drawing primarily on Brian Massumi’s account of affect as intensity, something that emerges in the body before it emerges in cognition or interpretation. From this perspective, the article argues that sensation in The Waste Lands is not a secondary layer of meaning but it is one of the principles through which meaning begins to form. In King’s Mid-World, bodies often respond before minds can understand. Pressure, vibration, hesitation, and sudden stillness shape how characters usually experience time, danger, and action. Drawing on Massumi’s understanding of affect as a pre-cognitive force, the article develops the concept of affective rhythm to describe how patterned intensities organize perception and behavior in the novel. At certain moments, this approach also touches on Deleuze’s reflections on time, where disrupted action allows duration and sensation to appear more directly. Rhythm does not simply occur with events; it directs attention, delays explanation, and makes survival uncertain. The article shows how King repeatedly creates moments in which understanding occurs late. Characters do not act based on what they know, but they act based on what they feel and then knowledge follows, if it comes at all. Thus, The Waste Lands does not invite complete interpretation. It asks, instead, for a gradual attunement to a world whose meanings remain unstable. Based on Massumi’s affect theory, TheWaste Lands emerges as a narrative guided by sensation, where rhythm becomes both a fragile continuity and a way of knowing.
چکیده The theory of decolonized trauma deviates from the western definition of trauma, which is based on occurrence and non-representation. In this regard, this article aims to address how trauma is represented in the novel The Lowland of the American-Indian author, Jhumpa Lahiri, by focusing on some narratological concepts such as order, frequency, duration, and focalization theorized by Gerard Genette. The study examines how Lahiri’s narrative reconfigures the three aporia of classical trauma theory: representation, repetition, and belatedness. Instead of considering trauma as the depiction that cannot be described, The Lowland portrays the psychological trauma of Gauri and Subhash through continuous flashbacks, repetitions, and focalization changes. These methods underscore the fact that memory continues to play its role in the diasporic life and these methods assist the characters to deal with and reconstruct their traumatic pasts. According to the study, applying both focalization by Lahiri provides the characters of immigrants with narrative agency and enables them to represent their experiences of living in a transnational environment and to conceive of new ways of community. Altogether, the article demonstrates that Lahiri employs certain narratological techniques to introduce a decolonized perspective on trauma that breaks the boundaries of the Western trauma theory.
چکیده Abdulrazak Gurnah, Nobel Laureate in Literature (2021), explores postcolonial migration as central theme in his fiction to highlight how displacement reshapes voice, agency, and belonging. Focusing on Admiring Silence (1996) and The Last Gift (2011), this study examines the interrelation of migration, subalternity, and silence as prominent elements in the construction of migratory subjectivity. Drawing on Gayatri Spivak’s concept of the subaltern voice and Kevin Olson’s theory of subaltern silence, this article argues that migratory subalternity as a distinct condition generates silence that is a contextually responsive practice whose function changes across time, institutions, and generations. Through a chronological perspective, the two novels reveal an evolution in Gurnah’s view of migratory experience. In Admiring Silence, silence performs a strategic function by which the migrant narrator is allowed partial agency and narrative self-fashioning within the hegemony of the host culture. By contrast, The Last Gift presents the internalization and institutionalization of silence, shaped by shame, trauma, medical discourse, and post-9/11 securitization of immigration. Analysing silence through an intergenerational lens and as a form of postmemory, the article reveals how the protagonist embodies somatic muteness and epistemic erasure, while his children negotiate inherited silence through writing, anger, and demands for articulation. This study invites the reader to regard migratory subalternity as a re-formulating condition, distinct from colonial and postcolonial marginalization.
چکیده Award-winning novelist, cultural anthropologist, and environmental advocate, Amitav Gosh is well known for his Ibis trilogy: Sea of Poppies (2008), River Smoke (2011), and Flood of Fire (2015) wherein he dramatizes the First Opium War between England and China in the first half of the nineteenth century. His nonfictional Smoke and Ashes (2023) is the fruit of his research notes collected while writing the trilogy providing good background information for the trilogy’s intricate world. Besides Gosh’s scholars, the book will prove worthwhile for postcolonial historians and anyone interested in the complex machinery of the British Empire in nineteenth-century India and China. The book’s great intellectual charm and strength lie in its genre-defying quality. It synthesizes historical analysis with travel narrative, personal memoir, socio-cultural investigation, and the examination of artistic works related to the opium industry. In addition, it does not confine its analysis to the colonial past since it tracks the vicious consequences of the opium trade in modern times, in particular America. Indeed, the book is a scholarly endeavor to expose not only the fictionality of Western capitalism but also the depth of the British Empire’s gross injustice to subjugated people and their world through critical engagement with extensive colonial archives. He achieves his goal thanks to his lucid prose, powerful arguments, thorough research, and ethical stance.
چکیده موضوع نمانام، ویژند یا بهعبارت مصطلحتر «برند» ملی بهعنوان مفهومی میانرشتهای چندسالی است که در زمینۀ بازاریابی و روابط بینالملل رواج یافته و مورد توجه کشورها قرار گرفته است. نظر به اهمیت موضوع برند ملی برای ارتقا یا بهبود تصویر و نام ایران در جهان و چهبسا در داخل کشور، این مقاله در رویکردی تاریخی ـ روایی به تحلیل روایت شاهنامۀ حکیم ابوالقاسم فردوسی از برند ملی ایران پرداخته و تلاش کرده است دریابد از نظر فردوسی نام ایران همارز و هممعنی با چه مفاهیم و مضامینی است و مخاطب شاهنامه با شنیدن نام ایران و مشتقات آن با چه تداعیهایی از معانی روبهرو خواهد شد؛ بدینمنظور از روش تحقیق تحلیل روایت با ابزار تحلیل محتوا از طریق نرمافزار MAXQDA استفاده شد. بنا به نتایج این تحقیق، برند ایران بر پنج رکن «مسلک ایرانی»، «خصوصیات ایران و ایرانیان»، «اجزای تشکیلدهندۀ ایران بهعنوان یک دولتملت»، «مفهوم ایران بهعنوان یک دولتملت در مقابل سایر دولتها، بهویژه توران» و «ناکامیهای ایران و ایرانی» استوار شده که شرح آن در ادامه خواهد رفت. نتایج این تحقیق ضمن زمینهسازی برای دستیابی به برساختهای جدید حوزۀ هویت ملی، میتواند جهت سازماندهی پویشهای رسانهای در حوزۀ برندسازی ملی ایران در داخل و خارج از کشور استفاده شود.
چکیده فلسفه از دوران کلاسیک با ادبیات پیوندی ناگسستنی داشته است. این پیوند به کاربرد نظریههای فلسفی در نقد آثار ادبی محدود نمیشود. بسیاری از فیلسوفان بر آن بودهاند که ادبیات میتواند رسانهای برای فلسفهپردازی و انتقال شناخت باشد، اما در خیلی از دورههای آموزشیِ دانشگاهی ادبیات صرفاً یکی از اَشکال هنر تلقی میشود که هدف آن خلق زیبایی یا بیان احساسات است. پژوهش کیفی و کتابخانهایِ حاضر با اتخاذ رویکرد بینرشتهای، استفاده از روش تحلیل مفاهیم، و اتکا به نظریۀ پیتر لامارک و استاین هوگوم اولسن، دو فیلسوف تحلیلی در عصر حاضر، به بررسی مسئلۀ قابلیت انتقال شناخت در گفتمان ادبیات میپردازد و استدلال میکند که آثار ادبیِ جدی، با محسوسسازیِ مفاهیم مجرد فلسفی، چشماندازی خاص در اختیار خواننده میگذارند که بتواند از آن جهان و مسائل آن را به شیوهای متفاوت و تازه بنگرد و، به این ترتیب، بینش یا بصیرتی خاص کسب کند، که میتوان آن را نوعی معرفت یا شناخت محسوب کرد. در پایان جستار، برای تبیین بیشترِ این ایده داستان کوتاه «بدبختی» اثر آنتون چخوف، در حکم نمونه، از منظر قابلیت و کیفیت فلسفهپردازی تحلیل شده است. بنا بر یافتههای جستار حاضر، گفتمان ادبیات ارزش شناختی و اخلاقی بالایی دارد و، از این رو، شایسته است در مباحث مربوط به تحول علوم انسانی و بومیسازی آن این نقش بیش از پیش در کانون توجه پژوهشگران علوم انسانی در ایران قرار بگیرد.
چکیده این پژوهش با رویکردی تحلیلی ـ تطبیقی و با روش خوانش میانرشتهای، به بررسی ویژگیهای روانشناختی مشترک در شعر فروغ فرخزاد و نقاشیهای ونسان ونگوگ میپردازد. هدف اصلی این مطالعه، تحلیل وجوه اشتراک و افتراق این دو هنرمند در بیان عواطف، کاربرد نمادها و تأثیرپذیری از بسترهای فرهنگی است. با استفاده از نقاشیهای ونگوگ بهمثابۀ تجسم عینیِ هیجانات درونی، این پژوهش میکوشد به این پرسش پاسخ دهد که چگونه این دو هنرمند، تجربیات مشترک انسانی، مانند عشق، تنهایی و جستوجوی معنا را در قالب رسانههای متفاوت (شعر و نقاشی) بازتاب دادهاند. یافتهها نشان میدهد که تکانههای روانی فروغ فرخزاد که از رنجهای فردی به دردهای هستیشناختی تعالی مییابد، در آثار ونگوگ بهشکلی تصویری متجلی شده است. این پژوهش از طریق تطبیق شعر و نقاشی، لایههای پنهان روانشناختی هر دو هنرمند را آشکار میکند و با ایجاد گفتوگویی میان متون ادبی و آثار تجسمی، رویکردی نوین در مطالعات بینارشتهای هنر و ادبیات ارائه میدهد. همچنین، تحلیل نمادهای مشترکی، همچون شب، درخت، باد و ستاره در آثار این دو، گویای نگاه همسوی آنان به مفاهیمی، چون تنهایی، رنج و جستوجوی معنا در زندگی انسان معاصر است.
چکیده مطالعۀ تطبیقیِ اقتباس برپایۀ نقد و نظریۀ ادبی، رویکردِ بنیادین این پژوهش است. داستان کوتاه «درخت گلابی، نوشتۀ گلی ترقی (1375) و فیلم اقتباسی آن، ساختۀ داریوش مهرجویی (1376)، با رویکردهای بینرشتهای متفاوت، بررسی و در همۀ تحلیلها بر وجود تقابلهای معنایی، بهویژه تقابلِ باروری/ ناباروی، تأکید شده است. مسئلۀ پژوهش این است که داستان و فیلم درخت گلابی را نمیتوان با دو قطبِ مفهومی تفسیر کرد؛ زیرا ساختارهای پیچیدۀ معنا، نتیجۀ سیر روایی میان مفاهیم متضاد و مقولههای نقیضِ آن است؛ به این سبب، رویکرد پژوهش، مدلِ تحلیلیِ مربع معنایی آلژیرداس ژولین گریماس در حوزۀ معناشناسی ساختاری است که نشان میدهد گفتمان، در پویایی معناها تولید میشود. روش تحقیق، توصیفی با ابزار کتابخانهای است. یافتههای تحقیق نشان میدهد هر دو گفتمانِ ادبی و سینمایی، روایتِ تلاشِ شخصیت ـ نماد (درخت) داستان برای برونرفت از یک وضعیتِ معلق است که در وهلۀ نخست به نظر میرسد چالش باروری/ ناباروری است؛ اما واکاوی لایههای عمیقتر معنا نشان میدهد مخاطب با رفتوآمد میان مفاهیم چهارگانۀ باروری، سترونی، نهباروری و نهسترونی مواجه است. پردازش تقابلها و خلق معنا با مربع معنایی در داستان گلی ترقی با سبک زبانی و ادبی صورت میپذیرد و در فیلم داریوش مهرجویی از طریق رمزگانها و نشانههای سینمایی محقق میشود.
چکیده «ورقه و گلشاه» داستانی قدیمی است که توسط شاعری به نام عیوقی به رشتة نظم کشیده شده است. اصل داستان، همانگونهکه شاعر خود میگوید، از داستانهای تازی است که در قبلیهای از قبایل عرب اتفاق افتاده و آن حکایت حال پسر عمویی به نام «ورقه» و دخترعمویی به نام «گلشاه» است که با هم در قبیله و خاندان خود بزرگ شده، مهر و محبت یکدیگر را به دل گرفتند و مهرشان به عشقی آتشین مبدّل گشت. شباهتهای کلی میان این داستان و داستان «عروه و افرا» که آن نیز داستان عشق دو دلداده در ادبیات عربی است و ریشه در منابع عربی دارد تردیدی در اینکه داستان «ورقه و گلشاه» برگرفته از داستان عروه و افراست بر جای نگذاشته است. اینکه منظومة فوقالذکر نیز مانند منظومة «عروه و افرا» ریشه در منابع عربی داشته باشد امری بدیهی است، اما اینکه این داستان از کدام منبع یا منابع گرفته شده و مهمترین منابع آن کدام است نیاز به پژوهش دارد..حاصل مجموعة تحقیقات انجام شده در خصوص منابع منظومة ورقه و گلشاه عیوقی و دقت در عصر سرایش این منظومه نشان داد که عیوقی در سرایش بخشهای مختلف منظومه خود از الأغانی اصفهانی و الشعروالشعراء ابنقتیبة و مروجالذهب مسعودی بیشترین بهره را برده، و افزودههایی نیز بر این منابع داشته که احتمالا برگرفته از منابع شفاهی است.
چکیده امروزه میتوان از نقد جغرافیایی به عنوان یک ابزار به منظور تجزیه و تحلیل متون ادبی در حوزۀ بینارشتهای استفاده کرد. در میان متون ادبی، رمانها در ارائۀ فضاسازی داستان نقش مهمتری ایفا میکنند. آلبر کامو بهعنوان یکی از نویسندگان برجستۀ فرانسوی، آثار متعدّدی را خلق کرده که در آنها، فضا و زمان نقش کلیدی در پیشبرد رویدادهای داستانی دارد؛ در واقع شکل معنایی که جهان داستانی به خود میگیرد و سرنوشت راوی و خود اثر را تعیین میکند. در این پژوهش بررسی نحوۀ شکلگیری فضا و زمان در رمان طاعون هدف مورد نظر برای این تحقیق است. بدین منظور در تحلیل دادهها از روش توصیفی‑تحلیلی بهره گرفته خواهد شد و بهطور خاص از نظریۀ برتران وِستفال در حوزه نقدجغرافیایی استفاده میشود. وی برای فضا سه پیش فرض را در نظر میگیرد: فضا-زمانمندی، تخطی (گذر) و ارجاع. همچنین بکارگیری سه محور اصلی نقدجغرافیایی از منظر وی که شامل فضای ملموس، فضای درک شده و فضای تصوّری-تخیّلی است، امکان تحلیل وجوه متعدد بازنمایی فضایی در رمان و درک نقش آن در ساخت مضامین کلیدی را فراهم میآورد. این پژوهش نشان میدهد که فضا به عنوان عنصری اساسی در ساخت معنا، مکان بیطرفی در رمان طاعون نیست، بلکه محل رویارویی با پدیدههای تازه است و در حقیقیت به یک بازیگر تمام عیار در تاریخ بدل شدهاست، جایی که ترسها، نگرانیها و امیدهای ساکنان شهر در آن شکل میگیرد.
چکیده در این پژوهش، بازنمایی «سکوت بیننسلی زنان» در بستر ادبیات جنایی معاصر ایران تحلیل شده است؛ سکوتی که بهمنزلۀ کنشی نمادین، تجلی تداوم زخم روانی جمعی و سازوکاری فرهنگی برای حفظ بقا تلقی میشود. بر بنیاد نظریۀ تروما و حافظۀ بیننسلی، با تمرکز بر آرای کروث، هیرش و لاکاپرا، سکوت نه بهمنزلۀ فقدان گفتار، بلکه صورتی پیچیده از روایت درد و بازپویش حافظۀ خاموش دانسته شده است. هدف پژوهش، واکاوی فرایندهایی بوده است که ازطریق حافظه و انتقال زخم، هویت زن را در تقابل با ساختارهای قدرت و ناموس فرهنگی بازتعریف میکنند. در چارچوب روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکردی میانرشتهای، پیوند ادبیات جنایی و روانشناسی آسیب در افق فمینیستی و بیننسلی بررسی شده است. یافتهها نشان میدهد سکوت در متون رمان، پایان روایت نیست؛ بلکه بستری است برای بازتولید ناگفتهها و ترمیم حافظۀ آسیبدیده؛ زبانی نامرئی که همچون ابزاری برای مقاومت و درمان تدریجی هویت جمعی عمل میکند. نتیجۀ پژوهش آن است که تروما در پیوند با سکوت و انتقال بیننسلی، امکان تجدید گفتار زنانه و بازسازی سوژگی گسسته را فراهم میکند؛ گفتاری که بهجای ختم روایت، مجال تکرار ناگفته را پدید میآورد.
چکیده پژوهش حاضر با هدف واکاوی پیوند میان معنا و فرم در بستر هنر ایرانی، به بررسی نسبت ساختارهای ادبیات فارسیبا اصول هندسه و زیباییشناسی معماری سنتی ایران میپردازد. در این رویکرد، هنر بهعنوان تجلی وحدت در کثرت در نظر گرفته شده و الگوی زایش فرم از معنا در نظام فکری ایرانی ـ اسلامی مورد تأمل قرار گرفته است. این رویکرد نشان میدهد که مطالعات بینارشتهای، ابزار مؤثری در کشف لایههای پنهان ارتباط میان زبان شاعرانۀ ادبیات و سازمان فضایی معماری است و میتواند چهارچوبی نوین برای فهم جامع هنر ایرانی ارائه دهد. روش تحقیق کیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تطبیق میان متون شعری ادبیات کلاسیک فارسی و ساختارهای فضایی معماری ایرانی است. بر این اساس، پنج نمونۀ شاخص از معماری سنتی ایران، با نمونههای شعری از مولوی، حافظ، سعدی و نظامی بهعنوان مصادیق تطبیقی انتخاب شدهاند. تحلیلها نشان میدهد که الگوی تناسبات هندسی موجود در آثار معماری یادشده، با مفاهیم کلیدی شعر فارسی چون وحدت و عشق (مثنوی مولوی)، تعادل و اعتدال (غزلیات حافظ) و صعود و کمال (خمسۀ نظامی) و همچنین نظم اخلاقی (گلستان سعدی) همبستگی معنایی دارد. یافتهها، بر همزیستی نظامهای معنا و فرم و کارکرد نمادین هندسه در انتقال مفاهیم فلسفی و عرفانی تأکید میکند و بدینسان، هنر ایرانی را میتوان بازتابی از تعامل عقل و شهود و آمیزهای از زبان شاعرانۀ ادبیات و منطق هندسی معماری دانست. نتیجۀ پژوهش علاوه بر تبیین بنیانهای نظری پیوند معنا و فرم، زمینه را برای تحلیلهای کمی ـ مفهومی در مطالعات میانرشتهای هنر، ادبیات و معماری ایرانی فراهم میکند.
چکیده هدف این پژوهش، تحلیل رمان هرگز رهایم نکن (2005)، نوشتۀ کازوئو ایشیگورو براساس واکاوی مفاهیم فاعلهای فاقد وحدت و بدوی، موجودات ژنتیکی و پساانسانهاست که در چهارچوب نظری فناوری سایبورگی، شخصیتهای پزشکی را به شکل استعاری خلق میکند. روش تحقیق این مقالۀ تحلیلی بین رشتهای است که ارتباط مفاهیم ادبی را با مفاهیم علمی بحث میکند. ایشیگورو، فرآیند شکلگیری همسانهها را از طریق پیگیری خاطرات کتی به تصویر میکشد. این مقاله، داستان برگزیده را در بستر گفتمان پزشکی تحلیل میکند که بر اساس نظریات دانا هاراوی، پاول ویریلیو و رزی بریدوتی جهت مطالعۀ موجودات ژنتیکی استفاده میشود. این تحقیق در مییابد که سیاستمداران از فناوری سایبورگی به عنوان ابزار پزشکی استفاده میکنند و نقشی مخرب در انسانسازی دارند. بنابراین، شخصیتهای پزشکی در نوسرمایه داری به سه دلیل، کپی انسانهای معمولی است: اول، فاعلیت انسانی خودشان را ندارند. دوم، احتمالاً هویت و ماهیت انسانیشان را از دست داده اند. سوم، ژنهایشان شبیه سازی شده است. با وجود این، اهمیت تحقیق در این است که ادبیات سایبورگی نقش سازنده ای در بهبود انسان دارد و مدعی عاملیت متنی در مقابل شخصیتهای پزشکی دارد. سایبورگ، مرزهای سنتی را محو و غیرسیاسی میکند و مرزهای در هم تنیده و شخصیتهای یکپارچه خلق میکند.
چکیده مطالعة میانرشتهای حاضر در حوزۀ جامعهشناسی ادبیات، با هدف واکاوی کارکردهای «آگاهی کاذب» در امثال و حکم فارسی و بر پایۀ چارچوب نظری ژان بشلر انجام شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با مطالعۀ موردی شماری از امثال پرکاربرد فارسی، نشان میدهد که این گزینگویهها چگونه در پوشش ظاهری خردمندانه و بیطرف، به بازتولید مناسبات سلطه میپردازند و در قالب پنج کارکرد اصلی صفآرایی، توجیهگری، پردهپوشی، موضعگیری و سادهسازی عمل میکنند. نتایج این تحلیل، گویای آن است که این پنج کارکرد، در تعامل با یکدیگر، شبکهای ایدئولوژیک میسازند که فهم و بازاندیشی در مورد ساختارهای قدرت را برای اعضای جامعه دشوار میسازد؛ امثال و حکم، از یکسو با توجیه وضع موجود و طبیعیسازی نابرابریها، فرودستان را به تسلیم وامیدارند و از سوی دیگر، با سادهسازی واقعیتهای پیچیده، مانع از نقد رادیکال و تحول اجتماعی میشوند. این مقاله به عنوان پژوهشی پیشرو در کاربست نظاممند نظریۀ بشلر در حوزۀ ادبیات عامه، گامی در راستای نمایاندن نقش ایدئولوژیک فرهنگ در تداوم ساختارهای ناعادلانه برمیدارد و بر ضرورت خوانش انتقادی از بهظاهر بیضررترین عناصر فرهنگ روزمره تأکید میورزد.
چکیده این پژوهش با هدف بررسی دیالکتیک پیچیدۀ میان هنر و جامعه، به مقایسۀ انتقادی دیدگاههای تئودور آدورنو و پیر بوردیو میپردازد؛ دو متفکری که هر یک از سنت فکری متمایزی به مسئلۀ خاستگاه اجتماعی و مناسبات قدرت در عرصۀ هنر نگریستهاند. ازمنظر روششناختی، تحقیق برپایۀ روش اسنادی و تحلیل تطبیقی ـ انتقادی انجام شده است و با اتکا بر نقد نظری آدورنو و دادههای تجربی بوردیو، به واکاوی نیروهای اجتماعی و فرهنگی شکلدهندۀ تولید و ادراک هنری میپردازد. آدورنو، در چهارچوب مکتب فرانکفورت، هنر را عرصهای برای مقاومت در برابر منطق بازار و ایدئولوژی سلطه میداند و بر استقلال نسبی آن بهمثابۀ نیروی رهاییبخش تأکید میکند. درمقابل، بوردیو با استفاده از مفاهیم «میدان»، «سرمایۀ فرهنگی» و «عادتواره» نشان میدهد که ذوق و تولید هنری درون ساختارهای طبقاتی و روابط نابرابر قدرت بازتولید میشود. یافتهها حاکی از آن است که هنر معاصر واجد ماهیتی دوگانه و پارادوکسیکال است؛ از یکسو میتواند سازوکار سلطه را بازتولید کند و ازسوی دیگر ظرفیت نقد و مقاومت در برابر آن را داراست. نتیجه آنکه فهم جامعهشناسی هنر معاصر مستلزم تلفیق رویکرد انتقادی آدورنو و تحلیل میدانمحور بوردیو است.
چکیده کار این نوشتار، توصیف ماهیت دراماتیک صنعت انشاد قصیدۀ پارسی و نسبت آن با بوطیقای ارسطو است؛ با این پیشفرضها: 1. انشاد در معنای شیوۀ هنری اجرای شعر، بهویژه قصیدۀ مدحی، محصول تعامل ادبیات و درام است؛ 2. شناخت درست انشاد، تنها با بهکارگیری رویکردی بینرشتهای (ادبیات ـ هنر) شدنی است. همین خوانش بینارشتهای است که نشان میدهد که قصیدۀ مدحی را نباید تنها در محتوای آن فروکاست؛ چراکه قصیده تنها ابزار خام ستایش نیست؛ بلکه ازحیث فرم هم شاهکاری هنری است. البته اینجا مراد از فرم هنری، تنها هنرسازههای زبانی و بلاغی و زیباشناسیک سخن در قصیده نیست؛ بلکه فرم هنری قصیده، ماهیت دراماتیک انشاد آن را نیز دربرمیگیرد؛ انشاد قصیدۀ مدحی، گونهای نمایش صحنهای (performance) بود که شاعر یا راوی، آن را ایستاده در جایی ویژه، در کانون دید تماشاگر، در هیئتی و با حرکاتی معناساز اجرا میکرد. درک این ویژگی قصیده، بیشناخت اصطلاح أخذبالوجوه در زبان رسالههای شعری عربی و پارسی کهن ممکن نیست؛ اصطلاحی که در برابر هوپوکریسیس یونانی به کار رفته است و معنای فشردۀ آن را میتوان جوهر نمایشی اجرا در تراژدی، خطابه، قصیدۀ مدحی و هجو دانست.
چکیده امروزه بینامتنیت اصطلاحی مرسوم در نظریههای ادبی و هنری است و بر این اندیشه تکیه دارد که نه تنها هیچ متنی کاملاً بسته، مستقل و خودبسنده نیست، بلکه پیوند تنگاتنگی از جهتهای گوناگون با سایر متون دارد. برخی از متون مانند نمایشنامهی کارنامهی بُندارِ بیدَخش به قلم بهرام بیضایی، واجد جنبههای تاریخ اساطیری است، و نویسنده برای غنی کردن معانی اثرش از اسطورههای کهن بهره گرفته است. هدف پژوهش حاضر، بررسی پیوندهای بینامتنی نمایشنامهی کارنامهی بُندارِ بیدَخش بیضایی با متون زرتشتی (متنهای اوستایی و پهلوی)، و همچنین شاهنامه فردوسی، و برخی کتابهای ادبی و تاریخی دورهی اسلامی است. این پژوهش توصیفی - تحلیلی در پی یافتن پاسخ به این پرسشهاست که نخست اینکه چه رابطهی بینامتنی میان روایت بیضایی در مورد عناصر اصلی نمایشنامهی کارنامهی بُندارِ بیدَخش و متنهای کهن دینی و ادبی و تاریخی ایرانی وجود دارد؟ دوم آنکه این روابط بینامتنی چگونه در متن بیضایی نمود یافته است؟ نتایج این پژوهش بیانگر این است که با توجه به شناخت بیضایی از اساطیر و تاریخ ایران باستان، به نظر میرسد بر مبنای رابطهی بینامتنی بیشمتنیت میان نمایشنامهی بیضایی و متنهای اشارهشده، وی عناصر اصلی روایت خویش مانند شخصیت بندار بیدخش و رویینهدژ را با اقتباس از متون زرتشتی، شاهنامه و کتب تاریخی دورهی اسلامی شکل داده است.
چکیده فیلم بیهمهچیز (۱۳۹۹)، با الهام از نمایشنامه ملاقات بانوی سالخورده اثر فریدریش دورنمات، به روایت کشمکشهای اجتماعی و خشونت ساختاری در یک روستای دورافتاده میپردازد که سرانجام به توافق جمعی برای قربانیکردن یکی از اهالی منجر میشود. این پژوهش با رویکرد انسانشناسی فلسفی–فرهنگی رنه ژیرار، به واکاوی دو سازوکار محوری نظریهی او یعنی «میل تقلیدی» و «مکانیزم قربانی» در بستر داستان و فیلم میپردازد. چارچوب تحلیلی مقاله بر ترکیب انسانشناسی، فلسفه، جامعهشناسی، اسطورهشناسی، روانشناسی اجتماعی و مطالعات سینما استوار است و ضمن ارجاع به نمونههایی از ادبیات و اسطوره، به مقایسه تطبیقی آنها با وضعیت نمایشدادهشده در فیلم پرداخته میشود. تحلیل نشان میدهد که چگونه میل تقلیدی در روابط میان شخصیتها، بهویژه در جابهجایی جایگاه «واسطه» و «ابژه» میان لیلی و امیرخان، تنش اجتماعی را به نقطه اوج میرساند و جامعه برای بازگرداندن نظم ظاهری به مکانیسم کهن قربانی متوسل میشود. یافتهها حاکی از آن است که مکانیزم قربانی، هرچند در جوامع مدرن شکل ظاهری متفاوتی یافته، همچنان در سطح ناخودآگاه جمعی و رفتارهای سیاسی–اجتماعی حضور دارد و گاه به شیوهای متمدنانه بازتولید میشود. این نتایج، ضرورت تحلیل میانرشتهای تولیدات فرهنگی را برای شناخت لایههای پنهان خشونت و الگوهای کهن رفتاری در جوامع معاصر برجسته میسازد.
چکیده این مطالعه، در نظر دارد تا روایت و بازنمایی ناتوانی جسمی، جنسیت و مردانگی را در رمان آسیاب رودخانه فلاس اثر جورج الیوت بررسی کند. این پژوهش صرفاً به تحلیل ادبی محدود نشده و با نگاهی بینرشتهای، از پیوند سه حوزهی مطالعات ادبی و فرهنگی و نظریههای ناتوانی بهره میگیرد تا تأثیر هنجارهای دوره ویکتوریا بر بدن ناتوان، چالشهای این افراد و نحوه توصیف و به تصویر کشیده شدن شخصیت فیلیپ واکم توسط الیوت را نشان دهد. ارتباط میان ناتوانی جسمی، حساسیتهای عاطفی و مفاهیم مردانگی و زنانگی در بستر اجتماعی آن دوره، از دیگر اهداف این تحقیق است. بدین منظور با بکار بردن رویکرد نقد فرهنگی و نظریههای ناتوانی لنارد جی. دیویس و رُزمری گارلند-تامسون به بررسی این اثر پرداخته و از مفاهیم «پروتز روایی» و «بدن هویت بخش» در جهت بررسی شخصیتپردازی و ساختار روایی استفاده شده است. شخصیت ناتوان، فیلیپ واکم، نمایانگر نوعی از مردانگی غیرمعمول و دارای حساسیت زنانه است که نقطه مقابل مردان «نرمال» و قدرتمندی نظیر تام و استیون است. ناتوانی جسمی فیلیپ نهتنها او را از نظر اجتماعی طرد کرده، بلکه از منظر عاطفی و جنسی نیز وی را محروم میسازد. در عین حال، او با داشتن تواناییهای فکری و احساسی، تبدیل به ناظری اخلاقی و شخصیتپرداز میشود که منجر به بیداری عاطفی و رشد اخلاقی شخصیت مگی میگردد. در مجموع، رمان الیوت با روایتی همدلانه و واقعگرایانه، چارچوبهای توانگرایانه جامعه ویکتوریایی را به نقد میکشد و هویت ناتوان را در بستر اجتماعی و فرهنگی بازتعریف میکند
سید محمد مداح حسینی، کاظم چلیپا، بهروز محمودی بختیاری
چکیده ورود تئاتر به ایران در دورۀ قاجار نتیجۀ تحولات فرهنگی و مواجهۀ نخبگان با تمدن غرب بود. بنیانگذاران تئاتر در ایران، نمایشنامهنویسی را ابزاری برای نقد اجتماعی، کنشمندی و نفی فساد حکومتی میدانستند؛ بهویژه در شرایط فقدان نظام دموکراتیک. در دوران پهلوی دوم و پس از کودتای ۲۸ مرداد، تئاتر بیش از پیش به بستری برای بازنمایی مناسبات قدرت و نقد اجتماعی تبدیل شد. در سپهری بینارشتهای، تئاتر مداخلهای بود در حوزۀ عمومی، میدان سیاست و خلق امر اجتماعی. این پژوهش با روش کیفی تحلیل گفتمان و چهارچوب نظریۀ گفتمان لاکلائو، پرسش از چیستی و چگونگی فرایند معناسازی گفتمانی در آثار غلامحسین ساعدی را بررسی میکند. هدف این پژوهش کشف چگونگی برساخت نقد اجتماعی در آثار ساعدی است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که ساعدی مردم را بهمثابۀ تودههای ناآگاه و دولت را بهعنوان نیروی سلطهگر تصویر میکند. گفتمان او نقد اجتماعی را فراتر از حکومت پهلوی تعریف میکند و هر نوع نظم مبتنی بر دولت مرکزی را به چالش میکشد و تحقق آرمانشهر سوسیالیستی را از مسیر بازاندیشی ساختاری مطلوب میشمارد. در نمایشنامههای او، ازجمله وای بر مغلوب و پرواربندان، روشنفکران گرفتار سازوکارهای سرمایهداری و هژمونی لیبرال نمایش داده میشوند. آنان یا تسلیم نظم مسلط میشوند یا به کنشهای ناکارآمد فردی روی میآورند که استمرار هژمونی را تضمین میکند. نقد ساعدی بر انسداد آگاهی جمعی و محدودیت کنش رهاییبخش تمرکز دارد و گفتمان انتقادی نمایشنامههای وی نگرهاییااا برای مفصلبندی نظم بدیل ارائه میدهد.
چکیده مقالۀ حاضر به بررسی تعامل انسان، نظام سرمایهداری و محیط زیست در ادبیات اقلیمی (cli-fi) میپردازد. بدین-منظور رمان رهشــ رهش ــ(1396)، نوشتۀ رضا امیرخانی، بررسی میشود تا با استفاده از شیوۀ توصیفیـ تحلیلی و تمرکز بر گفتمان چتولوسین بهنقد تفکر انتروپوسینی و ساختار سلسلهمراتبی ناشی از آن بپردازد. نویسنده با بهرهگیری از نظریات منتقدانی نظیر دیوید هاروی و دونا هاراوی و تمرکز بر مفاهیمی نظیر«همآفرینی»، «خویشاوندسازی» و «همزیستی گونهها» درپی پاسخ بهاین پرسش بنیادی است که آیا امیرخانی در اثر خویش مشکلات زیستمحیطی را امری صرفا اکولوژیکی تلقی کرده است؟ چنین استدلال میشود که امیرخانی میکوشد موضوع تخریب محیط زیست را آفریدۀ گفتمان کپیتالوسینی و نظام سرمایهداری نشان دهد تا پدیدهای صرفا انسان-محور؛ بهدیگرسخن، اگرچه امیرخانی به مقولۀ انسانمحوری و دو گانۀ انسان/ غیرانسان در شکلگیری پدیدههایی نظیر افزایش دما، آلودگی هوا و نابودی تنوع زیستی میپردازد؛ اما کلیۀ این پدیدهها را معلول نظام سرمایهداری برمیشمرد که در راستای سازماندهی فعالیت انسانی و منابع طبیعی از هیچ تخریب زیستمحیطی فروگذار نیست. از اینرو، امیرخانی تنها راه برونرفت از بحرانهای زیستمحیطی را در ردِّ انسانمحوری و بازنگری رابطۀ انسان با جهان طبیعت برشمرد؛ امری که مستلزم پذیرش اصل همزیستی و بازآفرینی مشترک بین انسان و جهان طبیعت است.
چکیده منشور چندبعدی «داستان کیخسرو» از ظرفیت بالایی برای خوانشهای گوناگون و تطبیق با آثار قدیم و جدید هنری جهان برخوردار است. با مطالعة این داستان بر پایة پیرنگ فیلمنامههای «وسترن»، ابعاد تازهای از این اثر شناختهمیشود. ازاینرو، در جستار حاضر سرگذشت کیخسرو با مراحل سفر و نقشآفرینی قهرمان در فیلمهای وسترن تطبیق دادهمیشود. منبع اصلی در این پژوهش روایت فردوسی از «داستان کیخسرو» است، که نسبت به روایات اساطیری، جنبة زمینی بیشتری دارد و ازهمینرو، برای تطبیق آن با آثار امروزی مناسبتر است. چهارچوب اصلی پژوهش، پیرنگ فیلمهای «وسترن کلاسیک» است، که ویل رایت آن را از رهگذر مطالعة دهها فیلم وسترن استخراج نمودهاست. در این نوشتار، مراحل زندگی کیخسرو در چهارچوب یادشده دستهبندی و تحلیل میگردد. این بررسیها نشانمیدهد، با وجود اختلافات بسیار در خاستگاه زمانی، مکانی و فرهنگی داستان کیخسرو با فیلم وسترن و تفاوتهای برآمده از مقتضیات فیلم و داستان، اشتراکات فراوانی میان این دو وجود دارد. بنیانهای کهنالگویی «فیلم وسترن» و درونمایههای انسانی محض در «داستان کیخسرو» از عوامل مهم مطابقت و مشابهت میان این دو اثر است، که جایگاه جهانی «داستان کیخسرو» را در یکپارچگی ادبیات تطبیقی قابل توجه میسازد.
چکیده در رمان ختمی ارغوانی، چیماماندا انگُزی آدیچی پیوندهای ناگسستنی میان میراث استعماری و تحول فردی را در بستر پسااستعماری نیجریه روایت میکند. این مقاله، با اتکا به چارچوب نظری پسااستعماری ــ بهویژه آرای هومی بابا و گایاتری چاکراورتی اسپیواک ــ رمان را در سه محور اصلی تحلیل میکند. بخش نخست، به بررسی شخصیت یوجین آچیکه بهمثابه تجسم ساختارهای اقتدارگرایانه که با تعصب مذهبی و کنترل استبدادی فضایی مبتنی بر هراس در خانواده ایجاد میکند میپردازد. بخش دوم، دین مسیحیت به ویژه کاتولیسیسم را به مثابه ابزاری برای ادامه میراث استعماری تحلیل میکند که در بافت نیجریه به تداوم خفقان، القای احساس گناه و پاکسازی فرهنگی منجر میگردد. بخش پایانی، رشد شخصیت کمبیلی آچیکه را به مثابه روایتی از امید و مقاومت بررسی میکند. این مقاله با تمرکز بر مفاهیمی چون آمیختگی فرهنگی، تقلید و فرودست، نتیجه میگیرد که رمان آدیچی افزون بر ترسیم فرآیندهای بازتولید قدرت در قالبهای پدرسالاری و استعمار مذهبی، فرآیندی پیچیده و امیدبخش از مقاومت فردی و جمعی را نیز روایت میکند.
چکیده مقاله حاضر به بررسی روابط قدرت در جامعۀ استعماری و بومی و نحوۀ مقاومت افراد بومی در مواجهه با استعمار می پردازد و با استمداد از چارچوب نظری میشل فوکو دربارۀ روابط قدرت و مباحث مربوط به مقاومت نشان می دهد چرا جامعۀ آموفیا به ادغام فرهنگی پناه می برد و از رویارویی فیزیکی با استعمار پرهیز دارد. چینوا آچبه در عین حال که تصویری واقعی از فراز و فرودهای فرهنگی جامعۀ آموفیا در بزنگاه مقابله با استعمار را نشان می دهد و سعی دارد روایتهای پیشین دال بر توحش فرهنگی در جوامع آفریقایی را تصحیح نماید، مخاطب را با اشکال متفاوتی از روابط قدرت در منطقۀ تماس بااستعمار و قبیله آشنا می کند. در این مقاله به این پرسش کلیدی پاسخ داده میشود که در زمان تقابل، بر مبنای چه استدلالی افراد قبیله به سیاستِ مماشات پناه می برند وادغام فرهنگی را به مقابله فیزیکی با استعمار ترجیح می دهند. اگر چه، طبق نظر ادوارد سعید، فضایی در رمان ارائه می شود که نشان می دهد بومیان همواره مقاومت خود را از طریق دانش و گفتمان و تفاوتهای فرهنگی نشان می دهند، در نهایت شرح واقعی شرایط و یافتههای آن بر اساس تقابل قدرت و مقاومت از منظر یهابها، فوکو و سعید رقم میخورد.
چکیده کتاب ادبیات تطبیقی در نوسان، تألیف رؤیا لطافتی و بیتا معظمی فراهانی، (سمت، 1398) یکی از آثار تحلیلی و تئوری به زبان فارسی در تبیین و معرّفی زوایای نوین ادبیات تطبیقی به شمار میآید. این اثر آموزشی که در پنج فصل نگاشته شده است، به عنوان یکی از منابع اصلی وتخصصی دانشجویان رشتة زبان و ادبیات فرانسه (درس ادبیات تطبیقی) در دو مقطع کارشناسی ارشد و دکتری تدوین شده است. یافته های این پژوهش نقدی در تبیین محاسن و کاستی های این اثر چنین است؛ این اثر آموزشی و موجز به معرّفی و تحلیل روزآمد مباحث و زمینههایی در ادبیات تطبیقی پرداخته است که کمتر از سوی دیگر پژوهشگران ایرانی، مورد اهتمام بوده است. از سوی دیگر؛ بهرهگیری از پژوهش های نوین، طرح مسائل جدید در قلمرو ادبیات تطبیقی، مشاورة علمی با انرو الویه بونرو (استاد ادبیات تطبیقی دانشگاه سوربن)، استفاده از برخی نمونهها و شواهد فرهنگی - ادبی ایران در تبیین مباحث، ذکر پانوشتهای ضروری، و.. از دیگر محاسن آن به شمار میآیند. اما فقدان پرسش و راهنمای تدریس، عدم تبیین اهداف آموزشی مورد انتظار از فراگیران، عدم اهتمام به نشانههای نگارشی و برخی ساختارهای زبان فارسی، پوشیدگی و ابهام در بیان برخی مسائل و نیز کاربرد واژگان و تعبیرهای انگلیسی که برابر آنها در زبان فارسی وجود دارد و.... از جمله کاستی های آن محسوب میشود.
چکیده آدریانا مارچتیچ در سال 1961 در بلگراد به دنیا آمد. او استاد ادبیات تطبیقی دانشگاه بلگراد و نویسنده کتابهای چهرههای روایی(2004)، مطالعات ادبی تطبیقی امروزی (2005)، تاریخ و داستان (2009)، پس از ادبیاتتطبیقی ( 2015)، ادبیات تطبیقی: نقطهنظرها و تفاسیر(2016) و نقدی بر منتقدین (2020) است. او سالها در حیطۀ مطالعاتی ادبیات تطبیقی مشغول به کار بوده و مقالات و کتابهای متعدد و بسیار ارزشمندی در این زمینه به رشتۀ تحریر درآورده است. بنابر ماهیت و ذات پویای رشتۀ ادبیات تطبیقی، همواره بحثهای زیادی بر سر ارائۀ تعریفی واحد از این رشته بر سر زبانها بوده که باعث کجفهمی ها و بدفهمیهای زیادی در این مورد شده است. کتاب پس از ادبیات تطبیقییکی از آثاری است که با ارائۀ تاریخچه ای از نظریات و مفاهیم منتقدان ادبی، در رفع این ابهامات میکوشد. این اثر اطلاعات زیادی را از جزئیات سیر تحولی ادبیات تطبیقی در کشورهای مختلف که معمولاً مورد توجه نیستند، انتشار داده است که همین، خوانندۀ تازهکار را با چالشهای ذهنی زیاد و نگاهی کاملاً جدید به این رشته روبهرو میکند. مارچتیچ سپس به بیان مشکلات ادبیات تطبیقی در کشورهای مختلف میپردازد. افراد پس از خوانش این کتاب میتوانند درک بیشتر و عمیقتری نسبت به کرسیهای درسی ادبیات تطبیقی در ایران داشته باشند و به نقد و بررسی علمی آن بپردازند و بدین واسطه بسیاری از اندیشههای نادرست در این زمینه، به خودی خود از بین خواهد رفت
چکیده این پژوهش بررسی ای است میان رشته ای و عرفانی از ملت عشق الف شافاک بر اساس دیدگاه مذهبی میرچا الیاده به عنوان یک دین شناس، درباره زندگی مقدس به عنوان یک تجلی الهی. با در نظر گرفتن پیشینه پژوهش که بیشترزمینه شرقی صوفیانه اثر را به عنوان ویژگی چیره عرفانی بررسی کرده است، تحلیل کنونی سازگاری دیدگاه الهی جهان روایانه الیاده را با دیدگاه اسلامی مولانا، به شیوه ای که در داستان از زاویه تغییر مولانا به دست شمس تبریزی نشان داده شده است، مورد توجه قرار می دهد. این همراه است با تمرکز بر روی نمود جنبه های فرهنگی غربی در داستان که در مطالعات پیشین دیده نمی شود، و مورد توجه قرار دادن بازتاب گفتمان شرق شناسی در داستان که در بعضی از تحلیلها مورد انتقاد قرار گرفته است. پژوهش حاضر به این نتیجه می رسد که دیگاه متصوفانه تصویر شده در داستان به شکل معنا داری به دیدگاه اسلامی اصیل مولانا نزدیک است، و بین دیدگاه اسلامی مولانا ، که تحت تاثیر ابن عربی است، و دیدگاه الهی مسیحی الیاده که در تحلیل رمان بازتاب یافته است، سازگاری معنوی وجود دارد. این بدین معناست که بازتاب دگرگونی عرفانی شخصیت ها در رمان تاثیر پذیرفته از اصول اسلامی است و نه صرفا بازتابی از گفتمان شرق شناسی.
بهزاد پورقریب، عبدالباقی رضایی نالار پشتی، احمد رضا رحیمی
چکیده این اثر که به عنوان یکی از مهمترین آثار ادبی نوشته شده توسط یک نویسنده آمریکایی محسوب میشود، از دیدگاههای انتقادی مختلفی مورد بررسی قرار گرفته است. مطالعه حاضر قصد دارد این رمان را از دیدگاه مطالعات تروما همانطور که توسط جودیت هرمن به تصویر کشیده شده است، بررسی کند. تقسیمبندی او از تجربیات تروما به چندین نوع و فرآیند بهبودی سه مرحلهای مهم، محور این مطالعه بوده است. با استفاده از ایدههای او، این پژوهش نتیجه میگیرد که قهرمان رمان از تجربیات تروما عبور میکند که به قدری مؤثر هستند که ویژگیهای اساسی او را تغییر میدهند. علاوه بر این، نشان میدهد که شخصیت اصلی تلاش میکند تا به جامعه پیش از تروما دوباره متصل شود، اما این تلاش محکوم به شکست است. دلیل این امر به سادگی این است که او نتوانسته است با تروما مواجه شود و آن را بپذیرد و یک روایت قابل اعتماد ارائه دهد. دلیل اصلی شکست او این است که او تمام مراحل را که هرمن معتقد است یک بازمانده تروما باید برای کاهش درد و رنج طی کند، طی نمیکند.
چکیده فیلولوژی که از ریشه یونانی به معنای «عشق به کلمه» سرچشمه میگیرد و به مطالعه زبان در بافت تاریخی و فرهنگی آن اطلاق می شود. این دانش زبانشناسی به بررسی توسعه تاریخی و ریشهشناسی کلمات میپردازد و تکامل آنها را در یک یا چند زبان بررسی می کند. از لحاظ تاریخی، زبانشناسی به نقد متن، تفسیر و تثبیت متون میپردازد. هدف فیلولوژی کشف زندگیِ زبان از طریق تحلیل تطبیقی و شناسایی عوامل تأثیرگذار بر آن است. در حوزه ادبی، فیلولوژی روشی برای تحلیل متن است که به پژوهشگر کمک میکند تا ساختار و زمینه فرهنگی متون ادبی را با تمرکز بر خوانش دقیق و بررسی تغییرات یک یا چند زبان در طول تاریخ تفسیر و نقد کند. فیلولوژی رویکردی بینرشتهای است و همانطور که اریش آورباخ به آن اشاره میکند ارتباط تنگاتنگی با تاریخ و فرهنگ و فلسفه و شیوههای زندگی عامه دارد. پس از ذکر چند تعریف سنتی از فیلولوژی، به شلدون پولاک می رسیم که تعریفی بینرشتهای و جامع از فیلولوژی در کتاب فیلولوژی آینده؟ ارائه کرده است از منظر پولاک فیلولوژی ترکیبی از رشتههای مختلف مانند ادبیات، فلسفه، زیباییشناسی و تاریخ است. نظریه پولاک، در واقع، بسط و تکمیل تعریفی علمی و جامع از مقاله «فیلولوژی و ادبیات جهان» آورباخ در سال 1952 است. حال وقت آن است که از دیدگاه فیلولوژی به واژه Weltliteratur، که گوته اولین بار از آن نام میبرد، بنگریم. آیا این واژه در قرن بیستویکم طنینانداز همان مفهوم قرن نوزدهمی آن است؟ جهان در حالِ شدن است و حتی امروزِ ما با دیروزِ ما قابل قیاس نیست. وظیفه پژوهشگر آن است که بیابد چه عواملی فرهنگی، ادبی، اجتماعی، سیاسی و فلسفی در طول این سه قرن موجب تغییر معنای واژه Weltliteratur شده است. ادبیات جهان دیگر به مفهوم استعماری و نخنماشدۀ «شاهکارهای» ادبیات جهان (بخوانید ادبیات اروپا) اشاره نمیکند. بلکه تبلور جوهرۀ انسانگرایی (humanism)، مدارا و احترام به دیگری است. دیوید دمراش ، در مقاله خود با عنوان «آورباخ در تبعید» معتقد است که تبعید آورباخ در طول جنگ جهانی اول در استانبول تأثیر زیادی بر نظریه ادبی و مفهوم اومانیسم او، که هسته اصلی ادبیات تطبیقی است، داشته است. آورباخ با نوشتن کتاب میمِسیس در استانبول، هم به تبعیدش پاسخ داد و هم از تسلیم شدن در برابر آن امتناع ورزید. اما او در مورد ماهیت این تبعید اشتباه میکرد: مشکل او، مانند برخی دیگر نویسندگانِ در تبعید، این نبود که از زندگیِ زمینیِ خود کَندهشده بودند، چه آنها همگی به راههای مختلف این فقدان را به کمک حافظه، داستانها، و تفسیرها جبران میکردند. اما تبعید آورباخ از لون دیگری بود: او بسیار بیشتر از آنچه میخواست به عصر کنونیاش پیوند خورده بود. آورباخ در تبعید از گذشته زندگی میکرد، از دنیای متنهای محبوبش، که بههیچوجه قادر نبود که پناهگاه تسکیندهندهای در برابر ظلمهای دوگانه زمانه و فشارهای سیاسی زندگیاش باشد. آورباخ با چنین نگرشِ بینرشتهای به فیلولوژی و ادبیات جهان، ادبیات تطبیقی را بهعنوان رشتهای بینفرهنگی و انسانگرایانه بنیان نهاد. «بخشی از هر کشفی این است که بدانید به دنبال چه هستید.» (آگوستین)
چکیده این مطالعه بینا رشته ای، توصیفی- تحلیلی با به کار بستن نظریه اختلال شخصیت مارک الین و با تمرکز بر شخصیت ویلیام دوریت (پدر مارشال سی) در رمان دوریت کوچولو اثر چارلز دیکنز انجام شده است. نظریه مذکور بر "خویش خاطره" که "واقعیت آزمایی" بخش مهم آن را تشکیل میدهد تاکید می نماید.با به کار بستن این نظریه تحقیق حاضر دریافته که اختلال شخصیت ویلیام دوریت در کتاب اول رمان میان خودشیفتگی و عقده حقارت در نوسان است. در کتاب دوم رمان اختلال مذکور تغییر ماهیت داده و تحت تاثیر اتفاقات ناگوار گذشته به شکل "اختلال استرس پس از سانحه" بروز مینماید.عملکرد ناموفق "واقعیت آزمایی" در ذهن ویلیام منجر به عدم توانایی وی در تفکیک واقعیت از خاطره میشود. نتیجه فقدان این توانایی فروپاشی مطلق روانی شخصیت مذکور در پایان رمان است. یافته دیگر این پژوهش وجود تقارن ساختاری بین بخشهای نوزدهم کتابهای اول و دوم رمان است که مضمون اصلی آنها بیقراری ذهنی و روانی این شخصیت است.
چکیده این مطالعه، رمان به سوی فانوس دریایی از ویرجینیا وولف و جزیره سرگردانی و دنبالۀ آن، ساربان سرگردان، را از سیمین دانشور از حیث مضامین اکوفمینیستی به صورت تطبیقی تحلیل میکند. این تحلیل، از طریق بررسی ظریف این آثار ادبی، پیوندهای ژرف میان زنان، طبیعت و ساختارهای فرهنگی مردسالارانه را در بافتهای انگلیسی و ایرانی کاوش میکند و نشان میدهد هر دو نویسنده به طور نمادین از طبیعت در حکم مجرایی برای سفرهای عاطفی و رشد شخصی زنان بهره میگیرند. در عین حال، نیروهای سرکوبگر ایدئولوژیهای مردسالارانه را که زنان و محیط زیست را تحقیر میکنند، نیز تأمان به نقد میکشانند. شخصیتهایی مانند لیلی بریسکو و هستی در مقام نماد مقاومت، هنجارهای اجتماعی را به چالش میکشند و هویت خود را فراتر از قالبهای سنتی نقشهای جنسیتی بازتعریف میکنند. این رمانها همچنین نفوذ گسترده ساختارهای مردسالارانه در سنتها و جشنهای فرهنگی را برجسته میکنند که باعث تداوم کلیشههای جنسیتی و به حاشیه راندن صداهای زنان میشود. با این حال، زنان را در مقام نمادهای «مادر طبیعت» بازنمایی میکنند که قدرت ذاتی و تابآوری دارند و با جهان طبیعی پیوند عمیق برقرار میکنند. این نوع رویکرد اکوفمینیستی، تقابل دوگانه میان فرهنگ و طبیعت را به چالش میکشد و به همزیستی متقابل همه موجودات زنده احترام میگذارد. در نهایت، این تحلیل تطبیقی به اکوفمینیسم، مطالعات جنسیتی و عدالت زیستمحیطی کمک میکند و بر ضرورت رسیدگی به رابطۀ زنان و طبیعت در جوامع مردسالار تأکید میورزد.
چکیده این مقاله به بررسی اثر ادبی جنگ چهره زنانه ندارد نوشته اسوتلانا الکسیویچ که با توجه با خاطرات کهنه سربازان زن شوروی سابق روایتگر جنگ جهانی دوم است، می پردازد. بخش عظیمی از تاریخ متعلق به همین زنان است که متاسفانه پس از جنگ دچار بیماری های روحی و روانی متعددی شدند. جنگ تنها دلیل بروز این بیماری ها نبود ، بلکه در این میان سیاستهای دولت شوروی و تابو های اجتماعی سهم بیشتری به خود اختصاص می داد. در این مقاله پژوهشگر تعاریف و گفته های کهنه سربازان را با توجه به نظریه تروما در ادبیات کتی کروث مورد مطالعه قرار می دهد. با این نوع خوانش از متن در می یابیم که اگر پس از جنگ مردم و به طور کلی جامعه با کهنه سربازان زن همچون قهرمانان ملی برخورد کرده بودند و رفتاری مشابه با کهنه سربازان مرد داشتند، این زنان سرگذشتی متفاوت را تجربه می کردند و از بیماری های روانی کمتری رنج می بردند. اما متاسفانه هم اکنون بسیاری از آنها دچار اختلالات اضطرابی پس از سانحه (PTSD ) هستند.
چکیده این مقاله به بررسی پذیرش و تفسیر آثار شکسپیر در ایران معاصر میپردازد. ابتدا با مروری بر دورهی قاجار (۱۷۸۹–۱۹۲۵) آغاز شده و سپس بر ایران پس از انقلاب تمرکز میکند. هدف این مطالعه، روشنسازی جنبهای است که اغلب نادیده گرفته میشود و آن تغییر چشمگیر در نگرش نسبت به نمایشنامههای شکسپیر بین ایران پیش و پس از انقلاب است، که تحت تأثیر سیاستها و ایدئولوژیهای غالب هر دوره شکل گرفته. پیش از انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران، اقتباسهایی از آثار شکسپیر مانند «مکبث» و «هملت» جهتگیریهای سیاسی مشخصی داشتند. در مقابل، اقتباسهای پس از انقلاب، از جمله «تردید» و «زخمهای مرگبار»، رویکردی اخلاقگرایانه و پیچیدهتر را در پیش گرفتند. این تحول نه تنها در محتوای موضوعی، بلکه در رسانهی اقتباس نیز مشهود است. در دورهی پیش از انقلاب، نمایشنامههای شکسپیر عمدتاً به اجراهای نمایشی تبدیل میشدند. اما در دوران پس از انقلاب، شاهد تغییر به سمت اقتباسهای تصویری، از جمله تولیدات سینمایی و نسخههای ویدئویی خانگی هستیم. تقابل بین این دو دوره، بینشی از دیدگاه معاصر ایران ارائه میدهد و نشاندهندهی تعامل بین ساختارهای قدرت تاریخی و پذیرش آثار شکسپیر است. این مطالعه بر این موضوع تأکید میکند که سیستمهای حاکم تا چه حد بر پذیرش و اقتباس از بیانهای فرهنگی در بسترهای تاریخی متفاوت تأثیر میگذارند.
.jpg){kind=small}
.jpg){kind=small}
